Sahte İlanla Kapora Almanın Cezası Nedir? — TCK m.158
Sahte İlanla Kapora Almanın Cezası Nedir?
Gerçekte bulunmayan veya satma ya da kiralama yetkisi olmayan bir ev, araç, telefon, elektronik eşya veya başka bir ürün için sahte ilan vererek kapora almak dolandırıcılık suçunu oluşturabilir. İlan internet sitesi, mobil uygulama veya sosyal medya üzerinden yayımlanmışsa eylem genellikle Türk Ceza Kanunu’nun 158/1-f maddesinde düzenlenen bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir.
Bu durumda ceza, kapora miktarı düşük olsa bile yalnızca alınan paranın iadesinden ibaret değildir. Hapis ve adli para cezası uygulanabilir.
Sahte İlanla Kapora Dolandırıcılığı Nedir?
Dolandırıcılık suçunun temel unsurları TCK m.157’de düzenlenmiştir. Buna göre bir kişinin hileli davranışlarla aldatılması, mağdurun veya başka bir kişinin zarara uğratılması ve failin kendisine ya da başkasına menfaat sağlaması gerekir.
Sahte ilanla kapora dolandırıcılığı genellikle şu şekilde gerçekleşir:
- Gerçekte bulunmayan bir ürün veya taşınmaz için ilan verilmesi,
- Başkasına ait ev veya araç fotoğraflarının kullanılması,
- Piyasa değerinin çok altında fiyat yazılması,
- “Başka alıcı var” denilerek hızlı ödeme istenmesi,
- Görüşme yapılmadan rezervasyon ücreti talep edilmesi,
- Başkasına ait kimlik veya belgelerin gönderilmesi,
- Kapora alındıktan sonra telefonun kapatılması,
- İlanın silinerek mağdurun engellenmesi.
Failin başlangıçtan itibaren satış veya kiralama niyeti bulunmaması ve ilanı para almak amacıyla kullanması, dolandırıcılık suçunun değerlendirilmesinde belirleyicidir.
Sahte İlanla Kapora Almanın Cezası Ne Kadar?
TCK m.158/1 kapsamında nitelikli dolandırıcılığın genel cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
Ancak suçun TCK m.158/1-f kapsamında, yani bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi hâlinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Bu nedenle internet veya sosyal medya üzerinden sahte ilan verilerek kapora alınması hâlinde uygulanabilecek ceza:
- Dört yıldan on yıla kadar hapis,
- Beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
Ayrıca bu bent kapsamında adli para cezasının miktarı, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
İnternetten Verilen Her Sahte İlan TCK m.158 Kapsamında mı?
İnternet sitesi, ilan uygulaması veya sosyal medya hesabı yalnızca kişiler arasında iletişim kurulmasını sağlamış olabilir. Bununla birlikte sahte ilan, fotoğraflar, açıklamalar ve mesajlar mağdurun aldatılmasında doğrudan kullanılmışsa bilişim sisteminin suçun işlenmesinde araç olarak kullanıldığı değerlendirilebilir.
Somut olayda;
- İlanın nerede yayımlandığı,
- Mağdurun ne şekilde aldatıldığı,
- Ödemenin nasıl istendiği,
- Sahte belge veya fotoğraf kullanılıp kullanılmadığı,
- Failin başlangıçtaki amacı,
birlikte incelenir.
İlan internet dışında, yüz yüze veya farklı bir yöntemle verilmişse olay TCK m.157’deki basit dolandırıcılık ya da TCK m.158’deki başka bir nitelikli hâl kapsamında değerlendirilebilir.
Kiralık Ev İlanıyla Kapora Almak Suç mu?
Kiralama yetkisi bulunmayan bir ev için ilan vererek kapora almak dolandırıcılık suçu oluşturabilir. Uygulamada başkasına ait evlerin fotoğrafları alınarak gerçek dışı ilanlar oluşturulabilmektedir.
Şu davranışlar sahte kiralık ev ilanlarında sık görülebilir:
- Evin gösterilmesinden önce kapora istemek,
- Kendisini ev sahibi veya emlak görevlisi olarak tanıtmak,
- Başkasına ait tapu veya kimlik görüntüsü göndermek,
- Aynı evi birden fazla kişiye kiralamayı vaat etmek,
- Şehir dışında olduğunu söyleyerek yalnızca para transferi istemek,
- Kapora gönderildikten sonra iletişimi kesmek.
Fail, internet ilanını ve mesajlaşma uygulamalarını mağduru aldatmak amacıyla kullanmışsa TCK m.158/1-f kapsamında dört yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezası gündeme gelebilir.
Sahte Araç İlanıyla Kapora Almanın Cezası
Başkasına ait araç fotoğraflarını kullanarak veya gerçekte satılmayacak bir araç için ilan vererek kapora istemek de nitelikli dolandırıcılık oluşturabilir.
Aracın piyasa değerinden çok düşük gösterilmesi, sahte ruhsat gönderilmesi, başka alıcı bulunduğu söylenerek acele ettirilmesi ve ödeme sonrasında iletişimin kesilmesi hileli davranışların değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.
Aracın gerçekten var olması tek başına dolandırıcılığı ortadan kaldırmaz. İlanı veren kişinin aracı satma yetkisi veya gerçek bir satış iradesi bulunmuyorsa suç oluşabilir.
Telefon veya Elektronik Eşya İçin Kapora Almak Suç mu?
Gerçekte bulunmayan telefon, bilgisayar, oyun konsolu veya elektronik eşya için ilan vererek ödeme almak da aynı kapsamda değerlendirilebilir.
Ürünün;
- Başka bir siteden alınan fotoğraflarla tanıtılması,
- Gerçek dışı özelliklerle sunulması,
- Kargo gönderildiği izlenimi oluşturulması,
- Sahte kargo belgesi kullanılması,
- Ödeme sonrasında gönderilmemesi,
dolandırıcılık suçunu gündeme getirebilir.
Ancak ürünün geç gönderilmesi veya taraflar arasında sonradan çıkan her uyuşmazlık otomatik olarak dolandırıcılık değildir. Failin başından itibaren hileli davranışlarla menfaat sağlama kastı bulunmalıdır.
Kaporanın Alınıp Ürünün Verilmemesi Her Zaman Dolandırıcılık mı?
Hayır. Bir satış veya kiralama sözleşmesinin sonradan yerine getirilememesi tek başına dolandırıcılık suçunu oluşturmaz. Gerçek bir satış iradesiyle yapılan anlaşmanın ekonomik veya kişisel nedenlerle bozulması özel hukuk uyuşmazlığı niteliğinde olabilir.
Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için failin başından itibaren;
- Gerçek dışı beyanda bulunması,
- Aldatmaya elverişli davranışlar sergilemesi,
- Mağduru yanıltarak ödeme yaptırması,
- Kendisine veya başkasına menfaat sağlaması,
gerekir.
Bu nedenle “Kapora geri verilmedi” iddiası tek başına yeterli değildir. İlanın gerçekliği, tarafların yazışmaları, ödeme öncesindeki beyanlar ve failin başlangıçtaki amacı araştırılır.
Küçük Miktarda Kapora Alınması Cezayı Değiştirir mi?
Kapora miktarının düşük olması suçun oluşmasını engellemez. Mağdurdan 500 TL veya 1.000 TL alınmış olması, eylemin şartları mevcutsa nitelikli dolandırıcılık sayılmasına engel değildir.
Mahkeme TCK m.61 kapsamında temel cezayı belirlerken elde edilen menfaatin miktarını, zararın ağırlığını, hilenin niteliğini ve suçun işleniş biçimini dikkate alabilir. Ancak kaporanın düşük olması TCK m.158/1-f için öngörülen dört yıllık alt sınırı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Birden Fazla Kişiden Kapora Alınırsa Ne Olur?
Aynı sahte ilan kullanılarak birden fazla kişiden kapora alınması hâlinde her mağdura yönelik eylem ayrıca değerlendirilebilir. Mağdur sayısı, para transferleri ve kullanılan hileli davranışlar suç sayısını ve uygulanacak cezayı etkileyebilir.
TCK m.43’teki zincirleme suç hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı; eylemlerin aynı kişiye veya farklı kişilere karşı işlenmesi, tarihler ve suç işleme kararı dikkate alınarak belirlenir.
Farklı mağdurlara yönelik kapora alma eylemlerinin tek bir suç olduğu varsayılamaz.
Başkasının IBAN’ını Kullanmak Cezadan Kurtarır mı?
Kapora parasının failin kendi hesabına değil, başka bir kişinin banka hesabına gönderilmesi suçun oluşmasını engellemez.
Banka hesabını bilerek kullandıran, parayı çeken, başka hesaba aktaran veya dolandırıcılık eylemine bilinçli şekilde yardım eden kişiler hakkında TCK m.37 veya TCK m.39 kapsamında müşterek faillik ya da yardım etme hükümleri değerlendirilebilir.
Ancak yalnızca banka hesabının bir kişiye ait olması, o kişinin dolandırıcılığa bilerek katıldığını tek başına kesin olarak göstermez. Hesap sahibinin olaydan haberdar olup olmadığı, parayı kullanıp kullanmadığı ve diğer kişilerle bağlantısı araştırılır.
Sahte Kimlik veya Belge Gönderilmesi Başka Suç Oluşturur mu?
Kapora almak amacıyla sahte kimlik, ruhsat, tapu, fatura veya kargo belgesi kullanılması durumunda dolandırıcılık suçunun yanında;
- TCK m.204 kapsamında resmî belgede sahtecilik,
- TCK m.207 kapsamında özel belgede sahtecilik,
- TCK m.136 kapsamında kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme veya yayma,
- TCK m.243 kapsamında bilişim sistemine girme,
suçları da gündeme gelebilir.
Gönderilen belgenin türü, gerçek olup olmadığı ve ne şekilde kullanıldığı uygulanacak kanun maddesini belirler.
Kapora Gönderilmezse Suç Oluşur mu?
Mağdur sahte ilanı fark ettiği için ödeme yapmamışsa dolandırıcılık suçu tamamlanmamış olabilir. Ancak fail doğrudan suçun gerçekleştirilmesine yönelik hareketlere başlamış ve ödeme kendi iradesi dışındaki bir nedenle gerçekleşmemişse TCK m.35 kapsamında dolandırıcılığa teşebbüs hükümleri uygulanabilir.
Yalnızca ilan hazırlamak veya düşünce aşamasında kalmak her durumda teşebbüs sayılmaz. Eylemin suçun icrasına ne ölçüde yaklaştığı değerlendirilir.
Alınan Kaporanın Geri Verilmesi Suçu Ortadan Kaldırır mı?
Kapora hileli davranışlarla alındıktan sonra paranın geri verilmesi, tamamlanmış dolandırıcılık suçunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bununla birlikte TCK m.168 kapsamında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir:
- Kovuşturma başlamadan önce zarar tamamen giderilirse verilecek cezada üçte ikisine kadar indirim yapılabilir.
- Kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce zarar giderilirse verilecek cezada yarısına kadar indirim yapılabilir.
- Zararın yalnızca bir kısmının karşılanması hâlinde etkin pişmanlık uygulanabilmesi için mağdurun rızası gerekir.
Paranın iadesi otomatik beraat veya cezasızlık sonucunu doğurmaz.
Sahte İlan Dolandırıcılığı Şikâyete Bağlı mı?
TCK m.158 kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçu şikâyete bağlı değildir. Cumhuriyet savcılığı suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatabilir.
Bu nedenle TCK m.73’teki altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz. Mağdurun sonradan şikâyetinden vazgeçmesi de soruşturmayı veya kamu davasını kendiliğinden sona erdirmez.
Suçun bildirilmesinde gecikilmesi, banka ve platform kayıtlarına ulaşılmasını zorlaştırabileceğinden mevcut belgelerin korunması önemlidir.
Kapora Dolandırıcılığı Nereye Bildirilir?
Ceza Muhakemesi Kanunu m.158 kapsamında ihbar veya şikâyet;
- Cumhuriyet başsavcılığına,
- Polis merkezine,
- Jandarma karakoluna,
yapılabilir. Cumhuriyet savcılığı CMK m.160 kapsamında soruşturma yürütür.
Para transferinin hemen ardından bankaya bildirim yapılması, transferin durumu hakkında işlem yapılmasına yardımcı olabilir. Ancak bankaya veya ilan platformuna bildirimde bulunmak, adli makamlara yapılacak suç bildiriminden farklıdır.
Sahte İlan Dolandırıcılığı Nasıl İspatlanabilir?
Hukuka uygun şekilde elde edilmesi şartıyla aşağıdaki bilgiler delil olarak sunulabilir:
- İlanın ekran görüntüsü ve bağlantısı,
- İlan numarası ve yayımlandığı platform,
- Satıcıyla yapılan mesajlaşmalar,
- Telefon numarası ve kullanıcı adı,
- Banka dekontu,
- IBAN ve hesap sahibi bilgileri,
- Gönderilen kimlik, ruhsat veya tapu görüntüleri,
- Sesli mesajlar,
- Kargo belgeleri,
- İlanın silindiğini gösteren bilgiler,
- Aynı ilan nedeniyle mağdur olan diğer kişilerin beyanları.
Ekran görüntülerinde tarih, saat, kullanıcı adı ve ilan bağlantısının görünmesi olayın incelenmesini kolaylaştırabilir. Delil toplamak amacıyla başkasının hesabına veya telefonuna izinsiz girilmemelidir.
Nitelikli Dolandırıcılıkta Uzlaştırma Uygulanır mı?
TCK m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık suçu CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabi değildir.
Failin kaporayı geri vermesi veya mağdurun zararını karşılaması uzlaştırma anlamına gelmez. Zararın giderilmesi, şartları varsa TCK m.168’deki etkin pişmanlık hükümleri kapsamında değerlendirilir.
İnternet veya sosyal medya üzerinden sahte ilan vererek kapora almak, TCK m.158/1-f kapsamında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturabilir.
Bu durumda ceza dört yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Kaporanın düşük olması, paranın başka bir kişinin hesabına gönderilmesi veya daha sonra geri verilmesi suçu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Buna karşılık gerçek bir satış veya kiralama iradesiyle başlayan ve sonradan yerine getirilemeyen her sözleşme dolandırıcılık değildir. Suçun oluşabilmesi için başlangıçtan itibaren hileli davranış, aldatma, zarar ve haksız menfaat unsurlarının bulunması gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Olayın dolandırıcılık mı yoksa özel hukuk uyuşmazlığı mı olduğu; ilanın içeriği, tarafların yazışmaları, kullanılan belgeler, ödeme yöntemi ve failin başlangıçtaki amacı birlikte değerlendirilerek belirlenir.
