Trafik Kazasında Birini Yaralamanın Cezası Nedir?

Trafik kazasında bir kişinin yaralanmasına neden olmak, sürücünün trafik kurallarına ve dikkat yükümlülüğüne aykırı davranması hâlinde Türk Ceza Kanunu’nun 89. maddesinde düzenlenen taksirle yaralama suçunu oluşturabilir.

Verilecek ceza; yaralanmanın ağırlığına, kazada kaç kişinin yaralandığına, sürücünün kusuruna ve eylemin basit taksirle mi yoksa bilinçli taksirle mi gerçekleştirildiğine göre değişir.

Taksirle Yaralama Suçu Nedir?

TCK m.22’ye göre taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle suçun kanuni tanımında belirtilen sonucun öngörülmeden gerçekleştirilmesidir.

Trafik kazasında sürücünün;

1. Hız sınırına uymaması,
2. Geçiş önceliğini ihlal etmesi,
3. Kırmızı ışıkta geçmesi,
4. Takip mesafesini korumaması,
5. Dönüş kurallarına uymaması,
6. Telefonla ilgilenmesi,
7. Yol ve hava şartlarına uygun davranmaması,

nedeniyle bir kişinin yaralanması taksirle yaralama suçunu gündeme getirebilir.

Sürücünün yalnızca trafik kuralını ihlal etmesi yeterli değildir. Kural ihlaliyle meydana gelen yaralanma arasında nedensellik bağlantısı bulunması gerekir.

Trafik Kazasında Yaralamanın Temel Cezası

TCK m.89/1’e göre taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi hakkında:

• Üç aydan bir yıla kadar hapis veya
• Adli para cezası

uygulanabilir.

Bu fıkrada hapis ve adli para cezası seçimlik olarak düzenlenmiştir. Mahkeme, olayın özelliklerine göre hapis cezasına veya adli para cezasına hükmedebilir.

Yaralanma Ağırsa Ceza Artar mı?

Trafik kazası sonucunda meydana gelen yaralanmanın niteliği cezayı doğrudan etkiler.

TCK m.89/2’ye göre yaralanma mağdurun;

1. Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
2. Vücudunda kemik kırılmasına,
3. Konuşmasında sürekli zorluğa,
4. Yüzünde sabit ize,
5. Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
6. Gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına,

neden olmuşsa temel ceza yarı oranında artırılır.

Kemik kırığının bulunup bulunmadığı, kırığın hayati fonksiyonlara etkisi ve diğer yaralanmalar sağlık kuruluşlarınca düzenlenen adli raporlarla belirlenir.

Kalıcı Sakatlık veya Organ Kaybında Ceza

TCK m.89/3’e göre trafik kazasındaki yaralanma mağdurun;

• İyileşme olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine,
• Duyularından veya organlarından birinin işlevini kaybetmesine,
• Konuşma ya da çocuk yapma yeteneğini kaybetmesine,
• Yüzünün sürekli değişmesine,
• Gebe bir kadının çocuğunun düşmesine,

neden olmuşsa temel ceza bir kat artırılır.

Bu sonuçların bulunup bulunmadığı yalnızca ilk hastane raporuna göre değil, gerekli durumlarda kesin adli rapor ve sağlık kurulu değerlendirmelerine göre belirlenir.

Birden Fazla Kişinin Yaralandığı Kazanın Cezası

TCK m.89/4’e göre taksirli bir davranış sonucunda birden fazla kişinin yaralanmasına neden olunması hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilir.

Örneğin sürücünün kontrolünü kaybettiği aracın başka araca çarpması ve araçtaki birden fazla kişinin yaralanması bu fıkra kapsamında değerlendirilebilir.

Kaç kişinin yaralandığı, yaralanmaların ağırlığı ve sürücünün kusuru cezanın belirlenmesinde dikkate alınır.

Trafik Kazasında Bilinçli Taksir Nedir?

TCK m.22/3’e göre kişi meydana gelebilecek sonucu öngörmesine rağmen sonucun gerçekleşmesini istememiş fakat riskli davranışına devam etmişse bilinçli taksir gündeme gelir.

Bilinçli taksir hâlinde taksirli suç için belirlenecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

Trafik kazalarında;

• Yoğun trafikte aşırı hızlı araç kullanmak,
• Tehlikeli şekilde araç sollamak,
• Trafik ışığını bilerek ihlal etmek,
• Uykusuz olduğunu bilmesine rağmen araç kullanmaya devam etmek,
• Yolun ve havanın tehlikeli olduğunu görmesine rağmen hız kesmemek,

somut olayın şartlarına göre bilinçli taksir yönünden değerlendirilebilir.

Her trafik kuralı ihlali otomatik olarak bilinçli taksir değildir. Sürücünün yaralanma sonucunu öngörüp öngörmediği ayrıca belirlenir.

Alkollü Araçla Birini Yaralamanın Cezası

Alkollü araç kullanırken bir kişinin yaralanmasına neden olunması, TCK m.89 kapsamında taksirle yaralama suçunu oluşturabilir. Alkol oranı, sürücünün araç kullanma yeteneği, kazanın meydana geliş şekli ve yapılan diğer kural ihlalleri dikkate alınır.

Alkollü araç kullanmak her olayda otomatik olarak bilinçli taksir kabul edilmez. Ancak sürücünün riski öngördüğünü gösteren diğer koşullarla birlikte bilinçli taksir hükümleri uygulanabilir.

Ayrıca sürücünün güvenli şekilde araç kullanamayacak durumda olmasına rağmen araç kullanması TCK m.179’daki trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunu da gündeme getirebilir. Karayolları Trafik Kanunu kapsamında idari para cezası ve sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması gibi yaptırımlar da ayrıca uygulanabilir.

Ehliyetsiz Sürücünün Kazada Birini Yaralaması

Ehliyetsiz araç kullanmak idari yaptırım gerektirebilir. Ancak sürücünün ehliyetsiz olması tek başına trafik kazasında yaralanmadan dolayı ceza verilmesi için yeterli değildir.

Taksirle yaralama yönünden sürücünün dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışı, kazaya etkisi ve yaralanmayla nedensellik bağlantısı araştırılır. Ehliyetsizliğin yanında hız, geçiş önceliği, şerit kullanımı ve diğer trafik kuralları da değerlendirilir.

Yayaya Çarpmanın Cezası Nedir?

Bir sürücünün yaya geçidinde, kaldırımda veya yol üzerinde yayaya çarparak yaralanmasına neden olması TCK m.89 kapsamında değerlendirilebilir.

Sürücünün kusuru belirlenirken;

• Yaya geçidinin bulunup bulunmadığı,
• Trafik ışıkları,
• Aracın hızı,
• Görüş mesafesi,
• Fren ve manevra imkânı,
• Yayanın hareketleri,
• Yol ve hava koşulları,

birlikte incelenir.

Yayanın da trafik kuralını ihlal etmiş olması sürücünün otomatik olarak cezasız kalmasını sağlamaz. Her iki tarafın davranışlarının kazaya etkisi ayrı ayrı belirlenir.

Motosiklet Kazasında Yaralamanın Cezası

Motosiklet sürücüsünün, yolcusunun, yayanın veya başka araçtaki kişinin yaralanması hâlinde TCK m.89 uygulanabilir.

Kask kullanılmaması, koruyucu donanım eksikliği veya yaralanan kişinin başka bir kural ihlali zararın artmasına etki edebilir. Ancak bu durum sürücünün kazaya neden olan kusurunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Kazanın oluşumu ile yaralanmanın ağırlaşmasına etki eden davranışlar ayrı ayrı değerlendirilir.

Trafik Kazasında Kusur Oranı Ceza Davasını Nasıl Etkiler?

Ceza sorumluluğu yalnızca kaza tespit tutanağında yazılı kusur oranına göre belirlenmez. Ceza soruşturması ve yargılamasında;

1. Kaza tespit tutanağı,
2. Kamera görüntüleri,
3. Tanık anlatımları,
4. Araçların hasar durumları,
5. Fren ve çarpışma izleri,
6. Yol ile hava koşulları,
7. Bilirkişi incelemesi,
8. Trafik kuralları,

birlikte değerlendirilir.

Sürücünün mutlaka yüzde yüz kusurlu olması gerekmez. Yaralanmaya neden olan kusurlu bir davranışının bulunması cezai sorumluluk için yeterli olabilir. Buna karşılık kazanın tamamen mağdurun veya başka bir kişinin davranışından kaynaklandığı belirlenirse sürücünün taksirli sorumluluğu oluşmayabilir.

Kazadan Sonra Yaralıya Yardım Etmemek

Kazaya karışan sürücünün olay yerini terk etmesi, yaralıya yardım etmemesi veya yetkili makamlara haber vermemesi ayrıca hukuki sonuçlar doğurabilir.

Yaralının kendisini idare edemeyecek durumda olmasına rağmen yardım edilmemesi veya durumun yetkili makamlara bildirilmemesi hâlinde TCK m.98’deki yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi suçu gündeme gelebilir.

Ayrıca 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’ndaki kazaya karışan sürücülerin yükümlülükleri ve idari yaptırımlar uygulanabilir.

Yaralama Kasten Gerçekleştirilirse TCK m.89 Uygulanır mı?

Sürücü aracı bir kişiye bilerek çarpmak amacıyla kullanmışsa olay taksirle yaralama olarak değerlendirilmez. Eylemin amacı ve meydana gelen sonuca göre;

1. TCK m.86 kapsamında kasten yaralama,
2. TCK m.87 kapsamında neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama,
3. TCK m.81 ve m.35 kapsamında kasten öldürmeye teşebbüs,

hükümleri gündeme gelebilir.

TCK m.89, sürücünün yaralama sonucunu istemediği ancak dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak kazaya neden olduğu durumlarda uygulanır.

Yaralı Sonradan Hayatını Kaybederse Ne Olur?

Kazayla ölüm arasında nedensellik bağlantısı bulunuyorsa olay TCK m.89 kapsamında taksirle yaralama olarak değil, TCK m.85 kapsamında taksirle öldürme olarak değerlendirilebilir.

TCK m.85’e göre bir kişinin ölümüne taksirle neden olmanın cezası iki yıldan altı yıla kadar hapistir. Birden fazla kişinin ölümü veya bir kişinin ölümüyle birlikte başka kişilerin yaralanması hâlinde iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası uygulanabilir.

Taksirle Yaralama Suçu Şikâyete Bağlı mı?

TCK m.89/5’e göre taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır.

TCK m.73 uyarınca şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır.

Ancak TCK m.89/1’deki temel yaralama hâli hariç olmak üzere, suçun bilinçli taksirle işlenmesi durumunda şikâyet aranmaz. Başka bir ifadeyle ağırlaşmış yaralanma sonuçları veya birden fazla kişinin yaralanması bilinçli taksirle meydana gelmişse soruşturma kendiliğinden yürütülebilir.

Temel yaralama TCK m.89/1 kapsamında kalıyorsa bilinçli taksir bulunsa dahi kanundaki istisna nedeniyle şikâyet gerekir.

Şikâyet Nereye Yapılır?

Ceza Muhakemesi Kanunu m.158 kapsamında şikâyet;

1. Cumhuriyet başsavcılığına,
2. Polis merkezine,
3. Jandarma karakoluna,

yapılabilir. Cumhuriyet savcılığı CMK m.160 kapsamında kazanın oluşumunu, kusuru ve yaralanmanın niteliğini araştırır.

Yaralamalı Trafik Kazasında Hangi Deliller Kullanılır?

Hukuka uygun şekilde elde edilen şu bilgiler delil olarak değerlendirilebilir:

1. Trafik kazası tespit tutanağı,
2. Hastane ve adli muayene raporları,
3. Güvenlik ve araç kamerası görüntüleri,
4. Tanık anlatımları,
5. Alkol ve uyuşturucu ölçüm sonuçları,
6. Araçların hasar fotoğrafları,
7. Yol ve hava durumuna ilişkin kayıtlar,
8. Fren ve çarpışma izleri,
9. Bilirkişi kusur raporları,
10. Araç takip ve takograf kayıtları,
11. Telefon kullanımına ilişkin hukuka uygun kayıtlar.

İlk kaza tutanağındaki değerlendirme ceza mahkemesini tek başına bağlamaz. Bütün deliller birlikte incelenir.

Yaralamalı Trafik Kazasında Uzlaştırma Var mı?

TCK m.89’da düzenlenen taksirle yaralama suçu CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabidir.

Uzlaştırmanın sağlanması, kanundaki şartlar çerçevesinde ceza soruşturmasının veya davasının sona ermesini sağlayabilir. Uzlaştırma ile trafik sigortası veya tazminat sorumluluğu aynı süreç değildir.

Trafik Kazasında Tazminat ve Sigorta

Ceza sorumluluğu ile maddi ve manevi tazminat sorumluluğu birbirinden farklıdır. Sürücü hakkında ceza verilmemesi, her durumda tazminat sorumluluğunun bulunmadığı anlamına gelmez.

Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesi kapsamında motorlu aracın işletilmesi nedeniyle meydana gelen zararlardan işletenin hukuki sorumluluğu doğabilir. Tıbbi giderler, geçici veya sürekli iş göremezlik, bakıcı giderleri ve manevi zararlar olayın şartlarına göre ayrıca talep konusu olabilir.

Zorunlu trafik sigortası kapsamında yapılacak ödemeler, sürücünün ceza sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Sürücü Belgesi Geri Alınabilir mi?

TCK m.53/6’ya göre trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde mahkeme, sürücü belgesinin üç aydan üç yıla kadar geri alınmasına karar verebilir.

Bu tedbir her yaralamalı trafik kazasında otomatik olarak uygulanmaz. Mahkeme, olayın niteliğine ve sürücünün kusuruna göre değerlendirme yapar.

Trafik kazasında bir kişinin yaralanmasına taksirle neden olmanın temel cezası üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kemik kırığı, yaşam tehlikesi veya kalıcı organ zayıflaması gibi sonuçlarda ceza yarı oranında; organ kaybı, bitkisel hayat veya sürekli yüz değişikliği gibi daha ağır sonuçlarda bir kat artırılır.

Birden fazla kişinin yaralanması hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezası uygulanabilir. Kaza bilinçli taksirle meydana gelmişse belirlenen ceza ayrıca üçte birden yarısına kadar artırılır.

Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Cezai sorumluluk; sürücünün kusuru, kazayla yaralanma arasındaki nedensellik bağlantısı, adli sağlık raporu ve olayın basit ya da bilinçli taksir kapsamında kalıp kalmadığı değerlendirilerek belirlenir.

İnternetten Ürün Satıp Göndermemek Dolandırıcılık mı?

İnternetten ürün sattığını söyleyerek ödeme almak ve ürünü göndermemek, satıcının başlangıçtaki amacına göre dolandırıcılık suçu oluşturabilir. Satıcı gerçekte bulunmayan bir ürün için ilan vermiş, başkasına ait fotoğrafları kullanmış veya başından itibaren ürünü gönderme niyeti olmadan para almışsa Türk Ceza Kanunu’nun 157 ve 158. maddeleri uygulanabilir.

Ancak siparişin gecikmesi, kargoda kaybolması veya taraflar arasında sonradan çıkan her uyuşmazlık otomatik olarak dolandırıcılık değildir. Dolandırıcılık için ödeme alınırken hileli davranış ve haksız menfaat sağlama amacı bulunmalıdır.

İnternetten Ürün Satıp Göndermemek Ne Zaman Dolandırıcılık Olur?

TCK m.157’ye göre dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için kişinin;

1. Hileli davranışta bulunması,
2. Bu davranışla karşı tarafı aldatması,
3. Mağdurun veya başka bir kişinin zararına neden olması,
4. Kendisine veya başkasına menfaat sağlaması,

gerekir.

İnternet satışlarında satıcının gerçekte sahip olmadığı bir ürünü satıyormuş gibi göstermesi, alıcıyı sahte bilgi ve belgelerle ikna etmesi ve ödeme sonrasında ürünü göndermemesi dolandırıcılık oluşturabilir.

Hangi Davranışlar Dolandırıcılık Şüphesi Doğurabilir?

Aşağıdaki davranışlar, diğer delillerle birlikte dolandırıcılık suçunun değerlendirilmesinde dikkate alınabilir:

• Gerçekte bulunmayan ürün için ilan verilmesi,
• Başka sitelerden alınan fotoğrafların kullanılması,
• Sahte fatura veya garanti belgesi gönderilmesi,
• Gerçek dışı kargo takip numarası verilmesi,
• Ürünün piyasa değerinin çok altında satılması,
• “Son ürün” veya “Başka alıcı var” denilerek acele ödeme istenmesi,
• Ödemenin farklı kişiye ait IBAN’a gönderilmesinin istenmesi,
• Para alındıktan sonra alıcının engellenmesi,
• Hesabın veya ilanın hemen kapatılması,
• Aynı ürünün birden fazla kişiye satılması,
• Satıcının kimlik ve adres bilgileri hakkında yalan söylemesi.

Bu davranışlardan birinin bulunması tek başına kesin olarak dolandırıcılık anlamına gelmez. İlan, yazışmalar, ödeme kayıtları ve satıcının başlangıçtaki amacı birlikte değerlendirilir.

Basit Dolandırıcılığın Cezası Nedir?

TCK m.157 kapsamında dolandırıcılık suçunun temel şeklinin cezası:

• Bir yıldan beş yıla kadar hapis,
• Beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
• Suçun internet, sosyal medya veya başka bir bilişim sistemi kullanılarak işlenmesi durumunda ise eylem TCK m.158/1-f kapsamındaki nitelikli dolandırıcılığa dönüşebilir.

İnternet Alışverişi Dolandırıcılığının Cezası Nedir?

TCK m.158/1-f, dolandırıcılık suçunun bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesini nitelikli hâl olarak düzenlemiştir.

İnternet ilanı, sosyal medya hesabı, alışveriş uygulaması veya mesajlaşma sistemi mağdurun aldatılmasında araç olarak kullanılmışsa ceza:

1. Dört yıldan on yıla kadar hapis,
2. Beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
3. Bu bent kapsamında adli para cezasının miktarı, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Banka Havalesi Yapılması Suçu Nitelikli Hâle Getirir mi?

Paranın banka havalesi veya EFT yoluyla gönderilmesi tek başına her dolandırıcılığı TCK m.158/1-f kapsamına sokmaz. Banka veya bilişim sisteminin suçun gerçekleştirilmesinde araç olarak kullanılması gerekir.

Örneğin internet üzerinde hazırlanan sahte ilan, ürün fotoğrafları ve mesajlar alıcının aldatılmasında kullanılmışsa bilişim sistemi hileli davranışın bir parçasıdır. Buna karşılık taraflar arasında yüz yüze gerçekleşen bir olayda paranın yalnızca banka üzerinden gönderilmesi, tek başına nitelikli hâlin oluştuğunu göstermeyebilir.

Instagram’dan Ürün Satıp Göndermemek Dolandırıcılık mı?

Instagram üzerinden ürün sattığını söyleyen kişinin gerçekte ürünü bulunmuyorsa veya başından itibaren gönderme niyeti olmadan ödeme alıyorsa nitelikli dolandırıcılık oluşabilir.

Özellikle;

1. Başkasına ait ürün fotoğraflarının kullanılması,
2. Sahte müşteri yorumları oluşturulması,
3. Gerçek dışı takipçi veya satış bilgileri paylaşılması,
4. Sahte kargo belgesi gönderilmesi,
5. Para alındıktan sonra alıcının engellenmesi,
6. Hesabın kapatılıp yeni hesap açılması,
7. hileli davranışların değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

Instagram hesabının sonradan silinmesi veya kullanıcı adının değiştirilmesi, daha önce gerçekleştirilen eylemi ortadan kaldırmaz.

İkinci El Ürünü Satıp Göndermemek Suç mu?

İkinci el satış sitesinde veya sosyal medya grubunda ürün sattığını belirten kişinin parayı aldıktan sonra ürünü göndermemesi dolandırıcılık oluşturabilir. Bunun için satıcının ödeme sırasında gerçek satış iradesinin bulunmadığının belirlenmesi gerekir.

Ürünün gerçekten mevcut olması da her durumda dolandırıcılığı engellemez. Satıcı aynı ürünü birden fazla kişiye satmış veya ürünü göndermeyeceğini bildiği hâlde ödeme almışsa cezai sorumluluk doğabilir.

Farklı veya Değersiz Ürün Göndermek Dolandırıcılık mı?

Sipariş edilen ürün yerine farklı, sahte, bozuk veya ekonomik değeri bulunmayan bir ürün gönderilmesi de olayın şartlarına göre dolandırıcılık oluşturabilir.

Örneğin;

1. Telefon yerine boş kutu gönderilmesi,
2. Markalı ürün yerine bilerek sahte ürün yollanması,
3. Çalışır durumda olduğu söylenen cihazın parçalarının eksik gönderilmesi,
4. Sipariş edilen değerli eşya yerine değersiz bir nesne gönderilmesi,
5. başlangıçtan itibaren planlanmışsa hileli davranış olarak değerlendirilebilir.

Buna karşılık ürünün ayıplı çıkması, yanlış ürünün sehven gönderilmesi veya kalite konusunda çıkan her anlaşmazlık ceza suçu değildir. Böyle durumlarda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Türk Borçlar Kanunu kapsamındaki hukuki sorumluluklar gündeme gelebilir.

Ürünün Geç Gönderilmesi Dolandırıcılık mı?

Ürünün kararlaştırılan tarihten geç gönderilmesi tek başına dolandırıcılık oluşturmaz. Kargo yoğunluğu, stok sorunu, tedarik gecikmesi veya beklenmeyen başka bir durum nedeniyle teslimat gecikebilir.

Ancak satıcı;

• Gerçekte bulunmayan kargo bilgisi veriyorsa,
• Sürekli yeni ve gerçek dışı bahaneler ileri sürüyorsa,
• Göndermediği ürünü göndermiş gibi gösteriyorsa,
• İade yapacağını söyleyerek zaman kazanmaya çalışıyorsa,
• Aynı yöntemle birçok kişiden ödeme alıyorsa,
• başlangıçtaki satış iradesi ve hileli davranışlar yönünden soruşturma yapılabilir.

Para İadesi Yapılmaması Dolandırıcılık mı?

Satıcının parayı iade etmemesi tek başına dolandırıcılık suçunun oluştuğunu göstermez. Para iadesi yapılmaması sözleşmeye aykırılık veya borç ilişkisi niteliğinde olabilir.

Dolandırıcılık suçunun oluşması için satıcının ödeme alınmadan önce veya ödeme sırasında alıcıyı hileli davranışlarla aldatması gerekir. Satış işlemi gerçek şekilde başlamış ancak sonradan taraflar arasında iade anlaşmazlığı çıkmışsa olay özel hukuk veya tüketici uyuşmazlığı olarak değerlendirilebilir.

Dolandırıcılık ile Hukuki Uyuşmazlık Arasındaki Fark

Temel fark, satıcının ödeme aldığı andaki niyetidir.

Satıcı ödeme alırken ürünü gerçekten göndermeyi planlıyor ancak daha sonra sözleşmeyi yerine getiremiyorsa olay her durumda dolandırıcılık değildir. Buna karşılık satıcı ürünü hiç göndermeyeceğini bildiği hâlde sahte bilgilerle para alıyorsa dolandırıcılık gündeme gelir.

Değerlendirmede şu hususlar önemlidir:

• Ürünün gerçekten bulunup bulunmadığı,
• Satıcının ürünü temin etme imkânı,
• Aynı ilanın kaç kişiye yönelik kullanıldığı,
• Ödeme sonrasında iletişimin kesilip kesilmediği,
• Sahte kargo veya fatura düzenlenip düzenlenmediği,
• Satıcının önceki ve sonraki davranışları,
• Paranın nasıl kullanıldığı,
• İade girişiminde bulunulup bulunulmadığı.

Başkasının IBAN’ına Para Gönderilmesi Durumunda Kim Sorumlu Olur?

Ödemenin ilanı veren kişiden farklı birine ait banka hesabına yapılması, hesap sahibinin otomatik olarak dolandırıcılıktan sorumlu olacağı anlamına gelmez.

Ancak hesap sahibi;

1. Hesabını dolandırıcılık amacıyla bilerek kullandırmışsa,
2. Gelen parayı çekmiş veya başka hesaba aktarmışsa,
3. Hesabı karşılığında komisyon almışsa,
4. Diğer kişilerle birlikte hareket etmişse,
5. TCK m.37 veya TCK m.39 kapsamında müşterek faillik ya da yardım etme hükümleri uygulanabilir.

Banka hesabının kimin adına olduğu, para hareketleri, mobil bankacılık girişleri ve taraflar arasındaki yazışmalar birlikte incelenir.

Ürün Parası Gönderilmezse Teşebbüs Oluşur mu?

Alıcı sahte ilanı fark ettiği için ödeme yapmamışsa dolandırıcılık tamamlanmamış olabilir. Ancak satıcı doğrudan suçun gerçekleştirilmesine yönelik hareketlere başlamış ve ödeme kendi iradesi dışındaki bir nedenle gerçekleşmemişse TCK m.35 kapsamında dolandırıcılığa teşebbüs hükümleri gündeme gelebilir.

Yalnızca ilan hazırlamak veya ürün satmayı düşünmek her durumda teşebbüs sayılmaz. Hileli davranışların uygulanmaya başlanıp başlanmadığı değerlendirilir.

Birden Fazla Kişiye Ürün Satıp Göndermemenin Cezası

Aynı sahte ilan kullanılarak birden fazla kişiden ödeme alınması hâlinde her mağdura yönelik eylem ayrı ayrı değerlendirilebilir. Mağdur sayısı, ödeme tarihleri ve kullanılan hileli yöntemler suç ve ceza sayısını etkileyebilir.

TCK m.43’teki zincirleme suç hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı somut olayın özelliklerine göre belirlenir. Farklı mağdurlardan alınan ödemelerin otomatik olarak tek suç sayılması mümkün değildir.

Ürün Sonradan Gönderilirse veya Para İade Edilirse Ne Olur?

Dolandırıcılık tamamlandıktan sonra ürünün gönderilmesi veya paranın iade edilmesi suçu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak TCK m.168 kapsamında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir.

Buna göre;

• Kovuşturma başlamadan önce zarar tamamen giderilirse cezada üçte ikisine kadar indirim yapılabilir.
• Kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce zarar tamamen giderilirse cezada yarısına kadar indirim yapılabilir.
• Zararın yalnızca bir kısmı karşılanırsa etkin pişmanlık uygulanabilmesi için mağdurun rızası gerekir.
• Zararın karşılanması otomatik beraat veya cezasızlık anlamına gelmez.

İnternet Dolandırıcılığı Şikâyete Bağlı mı?

TCK m.157’deki basit dolandırıcılık ve TCK m.158’deki nitelikli dolandırıcılık suçları şikâyete bağlı değildir. Cumhuriyet savcılığı suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatabilir.

Bu nedenle TCK m.73’teki altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz. Mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi de soruşturmayı veya kamu davasını kendiliğinden sona erdirmez.

Ürünü Gelmeyen Kişi Nereye Başvurabilir?

Ceza Muhakemesi Kanunu m.158 kapsamında ihbar veya şikâyet;

• Cumhuriyet başsavcılığına,
• Polis merkezine,
• Jandarma karakoluna,
• yapılabilir.

Satışın yapıldığı platforma ve ödeme kuruluşuna da bildirimde bulunulabilir. Ancak platform veya bankaya yapılan bildirim, adli makamlara yapılacak suç bildiriminden farklıdır.

Olay yalnızca tüketici uyuşmazlığı niteliğindeyse 6502 sayılı Kanun kapsamındaki tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolları da gündeme gelebilir.

İnternet Alışverişi Dolandırıcılığı Nasıl İspatlanabilir?

Hukuka uygun şekilde elde edilmesi şartıyla aşağıdaki bilgiler delil olarak sunulabilir:

1. Ürün ilanının ekran görüntüsü,
2. İlan bağlantısı ve ilan numarası,
3. Satıcıyla yapılan mesajlaşmalar,
4. Telefon numarası ve kullanıcı adı,
5. Banka dekontu ve IBAN bilgisi,
6. Satıcının gönderdiği kimlik veya belgeler,
7. Kargo takip numarası,
8. Sahte fatura veya gönderi belgesi,
9. Ödeme sonrası engellendiğini gösteren kayıtlar,
10. Aynı satıcıdan şikâyetçi olan diğer kişilerin beyanları.
11. İlanın silinme ihtimaline karşı tarih, saat, kullanıcı adı ve bağlantı bilgilerinin görünür şekilde saklanması soruşturma açısından önem taşıyabilir.

İnternet Dolandırıcılığında Uzlaştırma Var mı?

TCK m.157’deki basit dolandırıcılık suçu, CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabidir.

Buna karşılık TCK m.158/1-f kapsamındaki bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçu uzlaştırma kapsamında değildir.

Olayın basit veya nitelikli dolandırıcılık olarak değerlendirilmesi, uzlaştırma uygulanıp uygulanmayacağını doğrudan etkiler.

İnternetten ürün parası alıp ürünü göndermemek, satıcının başlangıçtan itibaren ürünü gönderme niyeti bulunmaması ve alıcıyı hileli davranışlarla kandırması hâlinde dolandırıcılık oluşturabilir.

Basit dolandırıcılığın cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. İnternet ilanı, sosyal medya veya alışveriş uygulaması mağduru aldatmak için araç olarak kullanılmışsa TCK m.158/1-f kapsamında dört yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası uygulanabilir. Bu durumda adli para cezası suçtan sağlanan menfaatin iki katından az olamaz.

Her teslimat gecikmesi veya para iadesi uyuşmazlığı dolandırıcılık değildir. İlanın gerçekliği, satıcının ödeme sırasındaki amacı, yazışmalar, kargo bilgileri ve ödeme sonrası davranışlar birlikte değerlendirilir.

Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Olayın ceza suçu mu, tüketici uyuşmazlığı mı yoksa sözleşmeye aykırılık mı olduğu somut deliller üzerinden belirlenir.

Sahte İlanla Kapora Almanın Cezası Nedir?

Gerçekte bulunmayan veya satma ya da kiralama yetkisi olmayan bir ev, araç, telefon, elektronik eşya veya başka bir ürün için sahte ilan vererek kapora almak dolandırıcılık suçunu oluşturabilir. İlan internet sitesi, mobil uygulama veya sosyal medya üzerinden yayımlanmışsa eylem genellikle Türk Ceza Kanunu’nun 158/1-f maddesinde düzenlenen bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir.

Bu durumda ceza, kapora miktarı düşük olsa bile yalnızca alınan paranın iadesinden ibaret değildir. Hapis ve adli para cezası uygulanabilir.

Sahte İlanla Kapora Dolandırıcılığı Nedir?

Dolandırıcılık suçunun temel unsurları TCK m.157’de düzenlenmiştir. Buna göre bir kişinin hileli davranışlarla aldatılması, mağdurun veya başka bir kişinin zarara uğratılması ve failin kendisine ya da başkasına menfaat sağlaması gerekir.

Sahte ilanla kapora dolandırıcılığı genellikle şu şekilde gerçekleşir:

• Gerçekte bulunmayan bir ürün veya taşınmaz için ilan verilmesi,
• Başkasına ait ev veya araç fotoğraflarının kullanılması,
• Piyasa değerinin çok altında fiyat yazılması,
• “Başka alıcı var” denilerek hızlı ödeme istenmesi,
• Görüşme yapılmadan rezervasyon ücreti talep edilmesi,
• Başkasına ait kimlik veya belgelerin gönderilmesi,
• Kapora alındıktan sonra telefonun kapatılması,
• İlanın silinerek mağdurun engellenmesi.

Failin başlangıçtan itibaren satış veya kiralama niyeti bulunmaması ve ilanı para almak amacıyla kullanması, dolandırıcılık suçunun değerlendirilmesinde belirleyicidir.

Sahte İlanla Kapora Almanın Cezası Ne Kadar?

TCK m.158/1 kapsamında nitelikli dolandırıcılığın genel cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

Ancak suçun TCK m.158/1-f kapsamında, yani bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi hâlinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Bu nedenle internet veya sosyal medya üzerinden sahte ilan verilerek kapora alınması hâlinde uygulanabilecek ceza:

• Dört yıldan on yıla kadar hapis,
• Beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

Ayrıca bu bent kapsamında adli para cezasının miktarı, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

İnternetten Verilen Her Sahte İlan TCK m.158 Kapsamında mı?

İnternet sitesi, ilan uygulaması veya sosyal medya hesabı yalnızca kişiler arasında iletişim kurulmasını sağlamış olabilir. Bununla birlikte sahte ilan, fotoğraflar, açıklamalar ve mesajlar mağdurun aldatılmasında doğrudan kullanılmışsa bilişim sisteminin suçun işlenmesinde araç olarak kullanıldığı değerlendirilebilir.

Somut olayda;

• İlanın nerede yayımlandığı,
• Mağdurun ne şekilde aldatıldığı,
• Ödemenin nasıl istendiği,
• Sahte belge veya fotoğraf kullanılıp kullanılmadığı,
• Failin başlangıçtaki amacı,

birlikte incelenir.

İlan internet dışında, yüz yüze veya farklı bir yöntemle verilmişse olay TCK m.157’deki basit dolandırıcılık ya da TCK m.158’deki başka bir nitelikli hâl kapsamında değerlendirilebilir.

Kiralık Ev İlanıyla Kapora Almak Suç mu?

Kiralama yetkisi bulunmayan bir ev için ilan vererek kapora almak dolandırıcılık suçu oluşturabilir. Uygulamada başkasına ait evlerin fotoğrafları alınarak gerçek dışı ilanlar oluşturulabilmektedir.

Şu davranışlar sahte kiralık ev ilanlarında sık görülebilir:

• Evin gösterilmesinden önce kapora istemek,
• Kendisini ev sahibi veya emlak görevlisi olarak tanıtmak,
• Başkasına ait tapu veya kimlik görüntüsü göndermek,
• Aynı evi birden fazla kişiye kiralamayı vaat etmek,
• Şehir dışında olduğunu söyleyerek yalnızca para transferi istemek,
• Kapora gönderildikten sonra iletişimi kesmek.

Fail, internet ilanını ve mesajlaşma uygulamalarını mağduru aldatmak amacıyla kullanmışsa TCK m.158/1-f kapsamında dört yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezası gündeme gelebilir.

Sahte Araç İlanıyla Kapora Almanın Cezası

Başkasına ait araç fotoğraflarını kullanarak veya gerçekte satılmayacak bir araç için ilan vererek kapora istemek de nitelikli dolandırıcılık oluşturabilir.

Aracın piyasa değerinden çok düşük gösterilmesi, sahte ruhsat gönderilmesi, başka alıcı bulunduğu söylenerek acele ettirilmesi ve ödeme sonrasında iletişimin kesilmesi hileli davranışların değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

Aracın gerçekten var olması tek başına dolandırıcılığı ortadan kaldırmaz. İlanı veren kişinin aracı satma yetkisi veya gerçek bir satış iradesi bulunmuyorsa suç oluşabilir.

Telefon veya Elektronik Eşya İçin Kapora Almak Suç mu?

Gerçekte bulunmayan telefon, bilgisayar, oyun konsolu veya elektronik eşya için ilan vererek ödeme almak da aynı kapsamda değerlendirilebilir.

Ürünün;

• Başka bir siteden alınan fotoğraflarla tanıtılması,
• Gerçek dışı özelliklerle sunulması,
• Kargo gönderildiği izlenimi oluşturulması,
• Sahte kargo belgesi kullanılması,
• Ödeme sonrasında gönderilmemesi,

dolandırıcılık suçunu gündeme getirebilir.

Ancak ürünün geç gönderilmesi veya taraflar arasında sonradan çıkan her uyuşmazlık otomatik olarak dolandırıcılık değildir. Failin başından itibaren hileli davranışlarla menfaat sağlama kastı bulunmalıdır.

Kaporanın Alınıp Ürünün Verilmemesi Her Zaman Dolandırıcılık mı?

Hayır. Bir satış veya kiralama sözleşmesinin sonradan yerine getirilememesi tek başına dolandırıcılık suçunu oluşturmaz. Gerçek bir satış iradesiyle yapılan anlaşmanın ekonomik veya kişisel nedenlerle bozulması özel hukuk uyuşmazlığı niteliğinde olabilir.

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için failin başından itibaren;

• Gerçek dışı beyanda bulunması,
• Aldatmaya elverişli davranışlar sergilemesi,
• Mağduru yanıltarak ödeme yaptırması,
• Kendisine veya başkasına menfaat sağlaması,

gerekir.

Bu nedenle “Kapora geri verilmedi” iddiası tek başına yeterli değildir. İlanın gerçekliği, tarafların yazışmaları, ödeme öncesindeki beyanlar ve failin başlangıçtaki amacı araştırılır.

Küçük Miktarda Kapora Alınması Cezayı Değiştirir mi?

Kapora miktarının düşük olması suçun oluşmasını engellemez. Mağdurdan 500 TL veya 1.000 TL alınmış olması, eylemin şartları mevcutsa nitelikli dolandırıcılık sayılmasına engel değildir.

Mahkeme TCK m.61 kapsamında temel cezayı belirlerken elde edilen menfaatin miktarını, zararın ağırlığını, hilenin niteliğini ve suçun işleniş biçimini dikkate alabilir. Ancak kaporanın düşük olması TCK m.158/1-f için öngörülen dört yıllık alt sınırı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Birden Fazla Kişiden Kapora Alınırsa Ne Olur?

Aynı sahte ilan kullanılarak birden fazla kişiden kapora alınması hâlinde her mağdura yönelik eylem ayrıca değerlendirilebilir. Mağdur sayısı, para transferleri ve kullanılan hileli davranışlar suç sayısını ve uygulanacak cezayı etkileyebilir.

TCK m.43’teki zincirleme suç hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı; eylemlerin aynı kişiye veya farklı kişilere karşı işlenmesi, tarihler ve suç işleme kararı dikkate alınarak belirlenir.

Farklı mağdurlara yönelik kapora alma eylemlerinin tek bir suç olduğu varsayılamaz.

Başkasının IBAN’ını Kullanmak Cezadan Kurtarır mı?

Kapora parasının failin kendi hesabına değil, başka bir kişinin banka hesabına gönderilmesi suçun oluşmasını engellemez.

Banka hesabını bilerek kullandıran, parayı çeken, başka hesaba aktaran veya dolandırıcılık eylemine bilinçli şekilde yardım eden kişiler hakkında TCK m.37 veya TCK m.39 kapsamında müşterek faillik ya da yardım etme hükümleri değerlendirilebilir.

Ancak yalnızca banka hesabının bir kişiye ait olması, o kişinin dolandırıcılığa bilerek katıldığını tek başına kesin olarak göstermez. Hesap sahibinin olaydan haberdar olup olmadığı, parayı kullanıp kullanmadığı ve diğer kişilerle bağlantısı araştırılır.

Sahte Kimlik veya Belge Gönderilmesi Başka Suç Oluşturur mu?

Kapora almak amacıyla sahte kimlik, ruhsat, tapu, fatura veya kargo belgesi kullanılması durumunda dolandırıcılık suçunun yanında;

• TCK m.204 kapsamında resmî belgede sahtecilik,
• TCK m.207 kapsamında özel belgede sahtecilik,
• TCK m.136 kapsamında kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme veya yayma,
• TCK m.243 kapsamında bilişim sistemine girme,

suçları da gündeme gelebilir.

Gönderilen belgenin türü, gerçek olup olmadığı ve ne şekilde kullanıldığı uygulanacak kanun maddesini belirler.

Kapora Gönderilmezse Suç Oluşur mu?

Mağdur sahte ilanı fark ettiği için ödeme yapmamışsa dolandırıcılık suçu tamamlanmamış olabilir. Ancak fail doğrudan suçun gerçekleştirilmesine yönelik hareketlere başlamış ve ödeme kendi iradesi dışındaki bir nedenle gerçekleşmemişse TCK m.35 kapsamında dolandırıcılığa teşebbüs hükümleri uygulanabilir.

Yalnızca ilan hazırlamak veya düşünce aşamasında kalmak her durumda teşebbüs sayılmaz. Eylemin suçun icrasına ne ölçüde yaklaştığı değerlendirilir.

Alınan Kaporanın Geri Verilmesi Suçu Ortadan Kaldırır mı?

Kapora hileli davranışlarla alındıktan sonra paranın geri verilmesi, tamamlanmış dolandırıcılık suçunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Bununla birlikte TCK m.168 kapsamında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir:

• Kovuşturma başlamadan önce zarar tamamen giderilirse verilecek cezada üçte ikisine kadar indirim yapılabilir.
• Kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce zarar giderilirse verilecek cezada yarısına kadar indirim yapılabilir.
• Zararın yalnızca bir kısmının karşılanması hâlinde etkin pişmanlık uygulanabilmesi için mağdurun rızası gerekir.

Paranın iadesi otomatik beraat veya cezasızlık sonucunu doğurmaz.

Sahte İlan Dolandırıcılığı Şikâyete Bağlı mı?

TCK m.158 kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçu şikâyete bağlı değildir. Cumhuriyet savcılığı suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatabilir.

Bu nedenle TCK m.73’teki altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz. Mağdurun sonradan şikâyetinden vazgeçmesi de soruşturmayı veya kamu davasını kendiliğinden sona erdirmez.

Suçun bildirilmesinde gecikilmesi, banka ve platform kayıtlarına ulaşılmasını zorlaştırabileceğinden mevcut belgelerin korunması önemlidir.

Kapora Dolandırıcılığı Nereye Bildirilir?

Ceza Muhakemesi Kanunu m.158 kapsamında ihbar veya şikâyet;

• Cumhuriyet başsavcılığına,
• Polis merkezine,
• Jandarma karakoluna,

yapılabilir. Cumhuriyet savcılığı CMK m.160 kapsamında soruşturma yürütür.

Para transferinin hemen ardından bankaya bildirim yapılması, transferin durumu hakkında işlem yapılmasına yardımcı olabilir. Ancak bankaya veya ilan platformuna bildirimde bulunmak, adli makamlara yapılacak suç bildiriminden farklıdır.

Sahte İlan Dolandırıcılığı Nasıl İspatlanabilir?

Hukuka uygun şekilde elde edilmesi şartıyla aşağıdaki bilgiler delil olarak sunulabilir:

• İlanın ekran görüntüsü ve bağlantısı,
• İlan numarası ve yayımlandığı platform,
• Satıcıyla yapılan mesajlaşmalar,
• Telefon numarası ve kullanıcı adı,
• Banka dekontu,
• IBAN ve hesap sahibi bilgileri,
• Gönderilen kimlik, ruhsat veya tapu görüntüleri,
• Sesli mesajlar,
• Kargo belgeleri,
• İlanın silindiğini gösteren bilgiler,
• Aynı ilan nedeniyle mağdur olan diğer kişilerin beyanları.

Ekran görüntülerinde tarih, saat, kullanıcı adı ve ilan bağlantısının görünmesi olayın incelenmesini kolaylaştırabilir. Delil toplamak amacıyla başkasının hesabına veya telefonuna izinsiz girilmemelidir.

Nitelikli Dolandırıcılıkta Uzlaştırma Uygulanır mı?

TCK m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık suçu CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabi değildir.

Failin kaporayı geri vermesi veya mağdurun zararını karşılaması uzlaştırma anlamına gelmez. Zararın giderilmesi, şartları varsa TCK m.168’deki etkin pişmanlık hükümleri kapsamında değerlendirilir.

İnternet veya sosyal medya üzerinden sahte ilan vererek kapora almak, TCK m.158/1-f kapsamında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturabilir.

Bu durumda ceza dört yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Kaporanın düşük olması, paranın başka bir kişinin hesabına gönderilmesi veya daha sonra geri verilmesi suçu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Buna karşılık gerçek bir satış veya kiralama iradesiyle başlayan ve sonradan yerine getirilemeyen her sözleşme dolandırıcılık değildir. Suçun oluşabilmesi için başlangıçtan itibaren hileli davranış, aldatma, zarar ve haksız menfaat unsurlarının bulunması gerekir.

Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Olayın dolandırıcılık mı yoksa özel hukuk uyuşmazlığı mı olduğu; ilanın içeriği, tarafların yazışmaları, kullanılan belgeler, ödeme yöntemi ve failin başlangıçtaki amacı birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Telefon Numarası, Adres veya Fotoğraf Paylaşmanın Cezası

Bir kişinin telefon numarasını, ev adresini veya tanınmasını sağlayan fotoğrafını rızası dışında başkalarına vermek ya da internette yayımlamak, paylaşımın hukuka aykırı olması hâlinde suç oluşturabilir. Bu davranışlar özellikle Türk Ceza Kanunu’nun 135 ve 136. maddeleri kapsamında değerlendirilir.

TCK m.135 kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesini, TCK m.136 ise kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde başkasına verilmesini, yayılmasını veya ele geçirilmesini cezalandırmaktadır.

Ancak telefon numarası, adres veya fotoğraf içeren her paylaşım otomatik olarak suç değildir. Paylaşımın rızaya, kanuni yetkiye veya başka bir hukuka uygunluk nedenine dayanıp dayanmadığı incelenir.

Telefon Numarası, Adres ve Fotoğraf Kişisel Veri midir?

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 3. maddesine göre kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir.

Bu kapsamda kişiyi belirli veya belirlenebilir hâle getiren;

• Adı ve soyadı,
• Cep telefonu numarası,
• Ev veya iş adresi,
• E-posta adresi,
• Profil fotoğrafı,
• Plaka bilgisi,
• Kimlik bilgileri,
• Konum bilgisi,
• Sosyal medya kullanıcı adı,
• İş yeri ve meslek bilgileri,

kişisel veri niteliği taşıyabilir.

Bir fotoğraftaki kişinin tanınabilmesi durumunda fotoğraf da kişisel veri olarak değerlendirilebilir. Fotoğrafın teknik yöntemlerle kişinin benzersiz şekilde tanımlanması amacıyla işlenmesi durumunda biyometrik veri hükümleri de gündeme gelebilir.

TCK m.135: Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Kaydetmenin Cezası

TCK m.135/1’e göre kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydeden kişi hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilir.

Kaydetme eylemi yalnızca veriyi kâğıda yazmak anlamına gelmez. Kişisel verilerin;

• Telefon rehberine kaydedilmesi,
• Bilgisayarda dosyalanması,
• Liste hâline getirilmesi,
• Veri tabanına aktarılması,
• Ekran görüntüsünün alınması,
• Fotoğraf veya video olarak saklanması,
• Başka bir hesaba veya bulut sistemine aktarılması,

da olayın şartlarına göre kaydetme olarak değerlendirilebilir.

Suçun oluşabilmesi için kaydetmenin hukuka aykırı olması gerekir. Kişinin açık rızası, kanunun verdiği yetki veya görevin yerine getirilmesi gibi bir hukuka uygunluk nedeni bulunuyorsa suç oluşmayabilir.

TCK m.136: Telefon Numarası, Adres veya Fotoğraf Paylaşmanın Cezası

TCK m.136/1’e göre kişisel verileri hukuka aykırı olarak;

• Başkasına veren,
• Yayan,
• Ele geçiren,

kişi hakkında iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası uygulanabilir.

Bu suçun oluşması için verilerin mutlaka sosyal medyada herkese açık şekilde paylaşılması gerekmez. Bir kişinin telefon numarasını, adresini veya fotoğrafını hukuka aykırı olarak yalnızca başka bir kişiye vermek de şartları varsa TCK m.136 kapsamında değerlendirilebilir.

Telefon Numarasını İzinsiz Paylaşmak Suç mu?

Telefon numarası belirli bir kişiye ait olduğunda kişisel veri niteliğindedir. Bu nedenle numaranın rıza veya hukuki neden bulunmadan başkalarına verilmesi suç oluşturabilir.

Örneğin;

• Bir kişinin numarasını tanımadığı kişilere göndermek,
• Numarayı sosyal medyada yayımlamak,
• WhatsApp grubunda paylaşmak,
• İlan sitesine başkasının numarasını yazmak,
• Rahatsız edilmesini sağlamak amacıyla numarasını dağıtmak,
• Sahte ilan vererek başkasının telefonunu kullanmak,
• Müşteri telefonlarını yetkisiz kişilere vermek,

TCK m.136 kapsamında değerlendirilebilir.

Numaranın yalnızca bir kişiye gönderilmiş olması cezai sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Çünkü TCK m.136, kişisel verinin “başkasına verilmesini” de açıkça suç olarak düzenlemektedir.

Herkese Açık Telefon Numarasını Paylaşmak Suç mu?

Bir kişinin telefon numarasını internet sitesinde veya sosyal medya hesabında yayımlamış olması, numaranın her amaçla kullanılabileceği anlamına gelmez.

Örneğin bir işletme sahibinin sipariş almak amacıyla açıkladığı telefon numarasının aynı amaç kapsamında müşteriye iletilmesi ile bu numaranın kişiyi rahatsız ettirmek amacıyla başka gruplarda yayımlanması aynı değildir.

Verinin daha önce herkese açık olması; paylaşımın amacı, kapsamı ve yöntemi değerlendirilmeden yapılan her işlemi otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez.

Şirkete ait ve belirli bir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyen kurumsal iletişim bilgilerinde ise kişisel veri niteliği ayrıca değerlendirilir.

Bir Kişinin Ev Adresini Paylaşmak Suç mu?

Bir kişinin ev adresi, onu belirli veya belirlenebilir kılan kişisel verilerden biridir. Adresin rıza veya hukuki yetki bulunmadan başkalarına gönderilmesi ya da internette yayımlanması TCK m.136 kapsamına girebilir.

Özellikle adresin;

• Sosyal medyada yayımlanması,
• Kalabalık mesajlaşma gruplarına gönderilmesi,
• Kişiyi hedef göstermek amacıyla açıklanması,
• Tehdit veya saldırıya açık hâle getirecek şekilde paylaşılması,
• Müşteri kayıtlarından alınarak üçüncü kişilere verilmesi,

cezai sorumluluk doğurabilir.

Adres paylaşımı tehdit, ısrarlı takip veya başka bir suçla bağlantılıysa TCK m.106 ve TCK m.123/A hükümleri de ayrıca gündeme gelebilir.

Başkasının Fotoğrafını Paylaşmak Suç mu?

Bir kişinin tanınabilir fotoğrafı kişisel veri niteliği taşıyabilir. Bu fotoğrafın hukuka aykırı şekilde başkasına verilmesi veya yayılması TCK m.136 kapsamında değerlendirilebilir.

Fotoğraf aynı zamanda kişinin özel hayatına ilişkinse TCK m.134’teki özel hayatın gizliliğini ihlal suçu da gündeme gelebilir. TCK m.134/2’ye göre kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak açıklamanın cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir.

Bir kişinin fotoğraf çekilmesine izin vermesi, fotoğrafın her yerde paylaşılmasına da izin verdiği anlamına gelmez. Rızanın hangi amaç ve kullanım alanı için verildiği önemlidir.

Sosyal Medyada Başkasının Fotoğrafını Paylaşmak Suç mu?

Instagram, Facebook, X, TikTok veya başka bir platformda başkasının fotoğrafını paylaşmanın suç oluşturup oluşturmadığı;

• Fotoğrafın özel hayata ilişkin olup olmadığına,
• Kişinin tanınabilir durumda bulunup bulunmadığına,
• Paylaşım için rıza verilip verilmediğine,
• Paylaşımın amacına,
• Fotoğrafın hangi yöntemle elde edildiğine,
• Fotoğrafla birlikte hangi bilgilerin yayımlandığına,

göre belirlenir.

Fotoğraftaki yüzün kapatılması her durumda paylaşımı hukuka uygun hâle getirmez. İsim, konum, olay bilgisi veya başka ayrıntılar üzerinden kişinin kimliği belirlenebiliyorsa kişisel veri niteliği devam edebilir.

WhatsApp Grubunda Numara veya Adres Paylaşmak Suç mu?

WhatsApp grubunun herkese açık olmaması, grupta yapılan veri paylaşımının hiçbir şekilde suç olmayacağı anlamına gelmez. TCK m.136’da verinin herkese açık biçimde yayımlanmasının yanında bir başkasına verilmesi de suç olarak düzenlenmiştir.

Bu nedenle kişinin rızası veya hukuki neden bulunmadan;

• Telefon numarasının,
• Ev adresinin,
• Fotoğrafının,
• Kimlik bilgilerinin,
• Konumunun,

WhatsApp grubuna gönderilmesi hukuka aykırı veri paylaşımı oluşturabilir.

Ancak örneğin teslimat yapılması için kişinin verdiği adresin, teslimatı gerçekleştirecek görevliye yalnızca bu amaçla iletilmesi hukuki dayanağı bulunan bir veri aktarımı olabilir. Verinin verilme amacı ve paylaşımın kapsamı önemlidir.

İntikam veya Hedef Gösterme Amacıyla Bilgi Paylaşmak

Bir kişinin telefon numarasının, adresinin veya fotoğrafının onu küçük düşürmek, rahatsız ettirmek, tehdit edilmesini sağlamak veya hedef göstermek amacıyla internette yayımlanması halk arasında “doxxing” olarak adlandırılabilmektedir.

Türk Ceza Kanunu’nda “doxxing” adıyla ayrı bir suç bulunmamakla birlikte bu tür eylemler olayın özelliklerine göre;

• TCK m.136 kapsamında kişisel verileri yayma,
• TCK m.134 kapsamında özel hayatın gizliliğini ihlal,
• TCK m.106 kapsamında tehdit,
• TCK m.123 kapsamında kişilerin huzur ve sükûnunu bozma,
• TCK m.123/A kapsamında ısrarlı takip,
• TCK m.125 kapsamında hakaret,

suçlarını gündeme getirebilir.

Kişisel Verinin Ele Geçirilmesi de Suç mu?

TCK m.136 yalnızca verinin paylaşılmasını değil, hukuka aykırı olarak ele geçirilmesini de cezalandırmaktadır.

Örneğin;

• Başkasının telefon rehberini kopyalamak,
• Müşteri listesini yetkisiz şekilde almak,
• Şirket kayıtlarını kişisel cihaza aktarmak,
• Başkasının hesabına girerek adres veya telefon bilgilerini elde etmek,
• Veri tabanındaki bilgileri dışarı çıkarmak,

kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme suçunu oluşturabilir.

Sisteme veya hesaba izinsiz girilmesi hâlinde TCK m.243’teki bilişim sistemine girme suçu da ayrıca değerlendirilebilir.

Özel Nitelikli Kişisel Verilerin Kaydedilmesinde Ceza Artar mı?

TCK m.135/2’ye göre kişisel verinin;

• Siyasi görüş,
• Felsefi veya dinî görüş,
• Irki köken,
• Hukuka aykırı olarak ahlaki eğilim,
• Cinsel yaşam,
• Sağlık durumu,
• Sendikal bağlantı,

ile ilgili olması durumunda kişisel verileri kaydetme suçu nedeniyle verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Telefon numarası, adres veya sıradan bir profil fotoğrafı tek başına bu kapsamda olmayabilir. Ancak paylaşımın içinde sağlık bilgileri, siyasi görüş veya cinsel yaşama ilişkin bilgiler de bulunuyorsa artırımlı ceza gündeme gelebilir.

Kamu Görevlisi veya Mesleğin Sağladığı Kolaylıkla İşlenirse Ceza Artar mı?

TCK m.137’ye göre kişisel verilerin kaydedilmesi veya hukuka aykırı verilmesi, yayılması ya da ele geçirilmesi suçunun;

• Kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak,
• Belirli bir meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak,

işlenmesi durumunda verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Müşteri, hasta, çalışan veya vatandaş bilgilerinin görev ya da meslek nedeniyle elde edilip hukuka aykırı paylaşılması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Fotoğrafı veya Numarayı Silmek Suçu Ortadan Kaldırır mı?

Kişisel verinin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi, verilmesi veya yayılması tamamlandıktan sonra paylaşımın silinmesi gerçekleşen eylemi kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ancak paylaşımın ne kadar süre yayında kaldığı, kaç kişiye ulaştığı, sonradan kaldırılıp kaldırılmadığı ve meydana gelen sonuçlar somut olayın değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

Kişisel Verileri Paylaşma Suçu Şikâyete Bağlı mı?

TCK m.135’teki kişisel verileri hukuka aykırı kaydetme ve TCK m.136’daki kişisel verileri hukuka aykırı verme, yayma veya ele geçirme suçları şikâyete bağlı değildir.

TCK m.139, kişisel verilerin kaydedilmesi ve kişisel verileri verme, yayma veya ele geçirme suçlarını şikâyete bağlı suçların dışında bırakmıştır. Bu nedenle Cumhuriyet savcılığı suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatabilir.

Bu suçlarda TCK m.73’teki altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz. Mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi de kamu davasının kendiliğinden sona ermesini sağlamaz.

Şikâyet Nereye Yapılır?

İhbar veya şikâyet;

• Cumhuriyet başsavcılığına,
• Polis merkezine,
• Jandarma karakoluna,

yapılabilir.

Ceza Muhakemesi Kanunu m.158, ihbar ve şikâyetin yapılabileceği makamları düzenlemektedir. Cumhuriyet savcılığı CMK m.160 kapsamında soruşturma yürütür.

Hukuka Aykırı Paylaşım Nasıl İspatlanabilir?

Hukuka uygun şekilde elde edilmesi şartıyla aşağıdaki bilgiler delil olarak sunulabilir:

• Sosyal medya paylaşımının ekran görüntüsü,
• Paylaşım bağlantısı,
• Hesabın kullanıcı adı,
• Mesajlaşma kayıtları,
• Verinin gönderildiği kişi veya gruplar,
• Paylaşım tarihi ve saati,
• Paylaşımı gören kişilerin anlatımları,
• İlan veya internet sayfasına ilişkin bilgiler,
• Cihaz ve hesaplar üzerinde yapılacak teknik incelemeler.

Delil elde etmek amacıyla başka bir kişinin hesabına veya telefonuna izinsiz girilmemelidir. Böyle bir işlem ayrıca bilişim veya kişisel veri suçlarına neden olabilir.

TCK m.135 ve m.136 Uzlaştırma Kapsamında mı?

Kişisel verilerin kaydedilmesi ve kişisel verileri hukuka aykırı verme, yayma veya ele geçirme suçları şikâyete bağlı değildir ve CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabi suçlar arasında sayılmamıştır.

Bu nedenle TCK m.135 ve TCK m.136 kapsamındaki suçlarda uzlaştırma yoluna gidilmez.

Telefon numarası, adres ve kişiyi tanınabilir kılan fotoğraf kişisel veri niteliği taşıyabilir. Bu verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi TCK m.135 kapsamında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla; başkasına verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi ise TCK m.136 kapsamında iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılabilir.

Suçun kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya mesleğin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. TCK m.135 ve m.136 kapsamındaki suçlar şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma uygulanmaz.

Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Paylaşımın suç oluşturup oluşturmadığı; verinin niteliği, paylaşım amacı, rıza veya kanuni yetkinin bulunup bulunmadığı ve verinin kimlere aktarıldığı birlikte değerlendirilerek belirlenir.