Habersiz Telefon Konuşması Kaydetmenin Cezası Nedir?

Bir telefon görüşmesini karşı tarafın bilgisi ve rızası olmadan kaydetmek, olayın özelliklerine göre suç oluşturabilir. Ancak telefon görüşmeleri teknik olarak bir haberleşme yöntemi olduğu için yalnızca TCK m.133 değil, TCK m.132’deki haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu da değerlendirilmelidir.

Türk Ceza Kanunu’nun 133. maddesi, aleni olmayan konuşmaların dinlenmesini, kaydedilmesini ve kayıtların hukuka aykırı şekilde açıklanmasını ayrı ayrı cezalandırmaktadır.

Habersiz Ses Kaydı Almak Suç mu?

Tarafların konuşmanın gizli kalacağı düşüncesiyle gerçekleştirdiği aleni olmayan bir konuşmayı rıza olmadan dinlemek veya kaydetmek suç oluşturabilir.

Kayıt işleminin;

1. Telefonun ses kayıt özelliğiyle,
2. Görüşme kaydetme uygulamasıyla,
3. Başka bir telefonla,
4. Ses kayıt cihazıyla,
5. Bilgisayar programıyla,
6. Görüntülü görüşmede ekran kaydıyla,

yapılması sonucu değiştirmez. Önemli olan, aleni olmayan konuşmanın rıza dışında kaydedilip kaydedilmediğidir.

TCK m.133 Kapsamındaki Cezalar Nelerdir?

TCK m.133’te farklı eylemler için farklı cezalar düzenlenmiştir:

1. Eylem    Kanuni ceza
2. Tarafı olunmayan aleni olmayan konuşmayı izinsiz dinlemek veya kaydetmek    İki yıldan beş yıla kadar hapis
3. Katılınan aleni olmayan söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan kaydetmek    Altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
4. Kaydedilen konuşmaları hukuka aykırı şekilde açıklamak    İki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası

Kaydedilen seslerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de TCK m.133/3’te belirtilen ceza uygulanır.

Başkasının Telefon Görüşmesini Gizlice Kaydetmenin Cezası

Bir kişi, tarafı olmadığı özel bir konuşmayı cihaz kullanarak dinler veya kaydederse TCK m.133/1 kapsamında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşabilir.

Örneğin;

1. Başkasının bulunduğu odaya ses kayıt cihazı yerleştirmek,
2. Telefonu masada bırakarak kişilerin konuşmasını kaydetmek,
3. Gizli mikrofon kullanmak,
4. Başkalarının özel toplantısını uzaktan dinlemek,
5. Tarafı olunmayan görüntülü görüşmenin sesini kaydetmek,

bu madde kapsamında değerlendirilebilir.

Telefon hattı, mesajlaşma uygulaması veya başka bir iletişim aracı üzerinden gerçekleştirilen görüşmelerde ayrıca TCK m.132’deki haberleşmenin gizliliğini ihlal hükümleri gündeme gelebilir.

Kendi Yaptığım Telefon Görüşmesini Kaydetmek Suç mu?

Kişinin bizzat taraf olduğu telefon görüşmesini kaydetmesi ile başkaları arasındaki görüşmeyi gizlice kaydetmesi aynı değildir. Buna rağmen görüşmenin tarafı olmak, sınırsız bir kayıt ve paylaşım hakkı sağlamaz.

Telefon görüşmeleri haberleşme niteliğinde olduğundan eylemin özelliklerine göre;

1. TCK m.132’deki haberleşmenin gizliliğini ihlal,
2. TCK m.133’teki konuşmaların kayda alınması,
3. TCK m.134’teki özel hayatın gizliliğini ihlal,

hükümleri değerlendirilebilir.

TCK m.133/2, kişinin katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan kaydetmesi durumunda altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörmektedir. Ancak telefon görüşmesinin iletişim aracıyla gerçekleştirilmesi nedeniyle somut olayın TCK m.132 kapsamında kalıp kalmadığı ayrıca belirlenir.

Bu nedenle “Görüşmenin tarafıyım, istediğim gibi kaydedebilirim” şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.

Telefon Görüşmesi ile Yüz Yüze Konuşma Arasındaki Fark

TCK m.132, kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini korur. Telefon görüşmesi, WhatsApp araması, görüntülü arama ve benzeri iletişimler haberleşme niteliğindedir.

TCK m.133 ise temel olarak kişilerin aleni olmayan konuşma ve söyleşilerinin izinsiz dinlenmesini veya kaydedilmesini düzenler. Evde, iş yerinde, toplantı odasında veya başka bir kapalı ortamda yapılan yüz yüze görüşmeler bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bu nedenle kullanılacak kanun maddesi yalnızca kaydın telefonla alınmasına göre değil; kaydeden kişinin konuşmanın tarafı olup olmadığına, görüşmenin nasıl gerçekleştiğine ve kaydın sonradan kullanılıp kullanılmadığına göre belirlenir.

Karşı Tarafa Haber Vermek Yeterli mi?

Kayıttan önce açık şekilde bilgi verilmesi ve karşı tarafın buna rıza göstermesi önemlidir. TCK m.26/2, kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin açıkladığı rıza çerçevesinde işlenen fiilden dolayı ceza verilmeyeceğini düzenlemektedir.

Ancak yalnızca “Bu görüşme kaydedilebilir” şeklindeki belirsiz bir bildirim her durumda geçerli rıza bulunduğunu göstermeyebilir. Rızanın özgür iradeyle verilmesi ve hangi konuşmanın, ne amaçla kaydedileceğini kapsaması gerekir.

Karşı tarafın sessiz kalması da her olayda kayıt yapılmasına izin verdiği anlamına gelmez.

Otomatik Görüşme Kaydı Kullanmak Suç mu?

Telefondaki uygulamanın bütün görüşmeleri otomatik olarak kaydetmesi, ceza sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kaydın otomatik yapılması, karşı tarafın rızasının aranmayacağı anlamına gelmez.

Uygulamayı kullanan kişinin;

1. Kaydın yapıldığını bilip bilmediği,
2. Kayıt özelliğini kendisinin etkinleştirip etkinleştirmediği,
3. Kaydı saklayıp saklamadığı,
4. Kayıtları başkalarına gönderip göndermediği,

somut olayda değerlendirilir.

Ses Kaydını Başkalarına Dinletmenin Cezası Nedir?

TCK m.133/3’e göre aleni olmayan konuşmaların kaydedilmesiyle elde edilen verileri hukuka aykırı şekilde açıklayan kişi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası uygulanabilir.

Açıklama veya ifşa;

1. Kaydı başka bir kişiye göndermek,
2. WhatsApp grubunda paylaşmak,
3. Sosyal medyada yayımlamak,
4. İnternet sitesine yüklemek,
5. Toplantıda başkalarına dinletmek,
6. Video içerisinde kullanmak,

şeklinde gerçekleşebilir.

Kaydı yapan kişi ile kaydı yayımlayan kişinin farklı olması mümkündür. Her kişinin sorumluluğu gerçekleştirdiği eyleme göre ayrı ayrı belirlenir.

Sosyal Medyada Ses Kaydı Paylaşmak Suç mu?

Gizlice kaydedilen özel bir konuşmanın Instagram, Facebook, X, TikTok, YouTube veya başka bir platformda yayımlanması TCK m.133/3 kapsamında değerlendirilebilir.

Sesin değiştirilmesi veya kişinin adının yazılmaması, paylaşımı mutlaka hukuka uygun hâle getirmez. Konuşan kişinin sesinden, olaylardan veya paylaşılan bilgilerden kimliğinin anlaşılabilmesi değerlendirmede dikkate alınabilir.

Paylaşımda özel hayata ilişkin bilgiler veya kişisel veriler bulunuyorsa TCK m.134 ve TCK m.136 hükümleri de ayrıca gündeme gelebilir.

Delil Toplamak İçin Ses Kaydı Alınabilir mi?

Bir haksızlığı veya suçu ispatlama düşüncesi, her durumda gizli ses kaydı yapma hakkı vermez. Kayıt işleminin hukuka uygun olup olmadığı; olayın gelişimi, kaydın amacı, başka türlü delil elde etme olanağı ve kaydın kullanım biçimi dikkate alınarak değerlendirilir.

TCK m.26’da hakkın kullanılması hukuka uygunluk nedeni olarak düzenlenmiştir. Bununla birlikte bu hüküm, önceden planlanarak yapılan her gizli kaydı otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez.

Ceza Muhakemesi Kanunu m.217 gereğince suç ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş delillerle ispat edilebilir. Ayrıca CMK m.206 uyarınca hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin ortaya konulması reddedilir.

Bu nedenle delil amacıyla kayıt yapılması ile kaydın sosyal medyada veya ilgisiz kişiler arasında paylaşılması birbirinden farklı değerlendirilir.

İş Yerindeki Konuşmayı Gizlice Kaydetmek Suç mu?

İş yerinde yapılan her konuşma herkese açık sayılmaz. Kapalı bir odada, toplantıda veya sınırlı kişilerin katıldığı görüşmede konuşmanın dışarıya aktarılmayacağı yönünde makul bir beklenti bulunabilir.

Çalışanın, işverenin veya başka bir katılımcının görüşmeyi gizlice kaydetmesi, olayın şartlarına göre TCK m.133 kapsamında değerlendirilebilir. İş yerinde bulunmak, yapılan bütün konuşmaları kaydetme hakkı sağlamaz.

Aile İçindeki Konuşmayı Kaydetmek Suç mu?

Evlilik veya akrabalık ilişkisi, özel konuşmaları izinsiz kaydetme hakkı vermez. Eşin, eski eşin, sevgilinin veya aile bireyinin konuşmasını gizlice kaydetmesi de aynı hükümler kapsamında incelenebilir.

Telefonun veya evin ortak kullanılması, konuşmanın kaydedilmesine kendiliğinden rıza gösterildiği anlamına gelmez.

TCK m.133 Suçu Şikâyete Bağlı mı?

TCK m.139 gereğince TCK m.133’teki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır.

TCK m.73 uyarınca şikâyet, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Şikâyet;

• Cumhuriyet başsavcılığına,
• Polis merkezine,
• Jandarma karakoluna,

yapılabilir.

Mağdur doğrudan ceza davası açmaz. Şikâyet üzerine Cumhuriyet savcılığı soruşturma yürütür ve yeterli şüphe bulunması hâlinde iddianame düzenler.

Gizli Ses Kaydı Nasıl İspatlanabilir?

Hukuka uygun olarak elde edilmesi şartıyla aşağıdaki bilgiler soruşturma kapsamında değerlendirilebilir:

• Ses kaydının bulunduğu cihaz,
• Kaydın gönderildiği mesajlar,
• Sosyal medya paylaşımları,
• Dosyanın oluşturulma tarihi,
• Kaydı dinleyen kişilerin anlatımları,
• Görüşmeye katılan kişilerin beyanları,
• Mesajlaşma ve gönderim kayıtları,
• Cihazlar üzerinde yapılacak teknik incelemeler.

Şikâyet amacıyla delil korunurken kaydın değiştirilmemesi, kesilip birleştirilmemesi ve gereksiz biçimde üçüncü kişilere gönderilmemesi önem taşır.

Bu Suçta Uzlaştırma Uygulanır mı?

TCK m.133 kapsamındaki suçlar şikâyete bağlı olduğundan, CMK m.253 kapsamında kural olarak uzlaştırmaya tabidir. Uzlaştırma sürecinin sonucu ve diğer suçların bulunup bulunmaması, soruşturmanın devamını etkileyebilir.

Habersiz telefon konuşması kaydetmek, görüşmenin biçimine ve kaydı yapan kişinin konumuna göre TCK m.132, TCK m.133 veya TCK m.134 kapsamında suç oluşturabilir.

TCK m.133’e göre tarafı olunmayan aleni olmayan konuşmayı dinlemenin veya kaydetmenin cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Katılınan aleni olmayan söyleşinin izinsiz kaydedilmesinde altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüştür. Kaydın hukuka aykırı şekilde açıklanması durumunda ise iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası uygulanabilir.

Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Uygulanacak kanun maddesi; görüşmenin telefonla veya yüz yüze yapılmasına, kaydı yapan kişinin konuşmanın tarafı olup olmamasına, rızanın bulunup bulunmadığına ve kaydın nasıl kullanıldığına göre belirlenir.