18 Yaşından Küçük Biriyle Cinsel İlişkinin Cezası — TCK m.104
18 Yaşından Küçük Biriyle Cinsel İlişkinin Cezası
18 yaşından küçük biriyle cinsel ilişkinin cezası, çocuğun 15 yaşını tamamlayıp tamamlamadığına, fiilin rızaya dayanıp dayanmadığına ve taraflar arasındaki ilişkiye göre değişir. Her olay doğrudan TCK m.104 kapsamında değerlendirilmez.
Yaşa Göre Hangi Kanun Maddesi Uygulanır?
| Durum | Uygulanabilecek hüküm | Temel sonuç |
|---|---|---|
| Çocuk 15 yaşını tamamlamamışsa | TCK m.103 | Rıza bulunduğu iddiası fiili hukuka uygun hâle getirmez. |
| Çocuk 15 yaşını tamamlamış ancak fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemişse | TCK m.103 | Çocuğun açıkladığı rıza geçerli kabul edilmez. |
| Çocuk 15 yaşını tamamlamış fakat 18 yaşını doldurmamışsa; cebir, tehdit veya hile yoksa | TCK m.104 | Şikâyet üzerine 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası gündeme gelir. |
| 15–17 yaş grubundaki çocuğa karşı cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir neden varsa | TCK m.103 | Çocuğun cinsel istismarı hükümleri uygulanır. |
| Kişi 18 yaşını doldurmuşsa | TCK m.104 uygulanmaz | Fiilin özelliklerine göre başka suçlar oluşabilir. |
İlgili düzenlemeler 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 103 ve 104. maddelerinde bulunmaktadır.
TCK m.104 Kapsamında Suçun Cezası Nedir?
TCK m.104/1’e göre cebir, tehdit ve hile olmaksızın, 15 yaşını tamamlamış fakat 18 yaşını doldurmamış çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikâyet üzerine 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
Bu suçun oluşabilmesi için:
- Mağdurun 15 yaşını tamamlamış ve 18 yaşını doldurmamış olması,
- Kanundaki anlamıyla cinsel ilişkinin gerçekleşmesi,
- Cebir, tehdit veya hile bulunmaması gerekir.
Sadece sevgili olmak, buluşmak, mesajlaşmak veya flört etmek tek başına TCK m.104’teki suçu oluşturmaz. Bununla birlikte cinsel içerikli mesajlar, görüntüler veya başka davranışlar olayın özelliklerine göre TCK m.103, 105, 134 ya da 226 kapsamında ayrıca değerlendirilebilir.
15 Yaşından Küçük Çocuğun Rızası Geçerli midir?
TCK m.103 bakımından 15 yaşını tamamlamamış çocuğa karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış, çocuğun cinsel istismarı kapsamında değerlendirilir. Çocuğun:
- İlişkiye rıza gösterdiğini söylemesi,
- Tarafların sevgili olması,
- Ailenin ilişkiyi bilmesi veya onaylaması,
- Tarafların daha sonra evlenmek istemesi
fiili hukuka uygun hâle getirmez.
TCK m.103’te cinsel istismarın temel cezası 8 yıldan 15 yıla kadar hapis, davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde ise 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezasıdır. Mağdurun 12 yaşını tamamlamamış olması durumunda cezanın alt sınırı ayrıca yükselmektedir.
Fiilin vücuda organ veya başka bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi hâlinde ceza 16 yıldan az olamaz. Mağdur 12 yaşını tamamlamamışsa ceza 18 yıldan az olamaz.
15–17 Yaş Arasındaki Çocuğun Rızası Cezayı Kaldırır mı?
Hayır. TCK m.104’ün temel şekli zaten cebir, tehdit ve hile bulunmayan cinsel ilişkiyi düzenlemektedir. Bu nedenle çocuğun ilişkiye rıza göstermiş olması, fiilin otomatik olarak cezasız kalmasını sağlamaz.
Ancak 15–17 yaş grubundaki çocuğun iradesi;
- Cebir,
- Tehdit,
- Hile,
- Alkol veya uyuşturucu etkisi,
- Uyku veya bilinç kaybı,
- Baskı, korku ya da bağımlılık ilişkisi,
- İradeyi etkileyen başka bir nedenle
ortadan kaldırılmış veya etkilenmişse olay TCK m.104 yerine daha ağır cezalar öngören TCK m.103 kapsamında çocuğun cinsel istismarı olarak değerlendirilebilir.
Ayrıca çocuk 15 yaşını tamamlamış olsa bile fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemişse yine TCK m.103 uygulanır.
Evlenme Yasağı Bulunan Kişiyle İlişkinin Cezası
TCK m.104/2’ye göre suçun, mağdurla arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde ceza 10 yıldan 15 yıla kadar hapistir. Bu durumda mağdurun şikâyeti aranmaz.
Türk Medeni Kanunu m.129 kapsamında evlenme yasağı bulunan kişiler arasında özellikle şunlar yer alır:
- Üstsoy ile altsoy,
- Kardeşler,
- Amca, dayı, hala veya teyze ile yeğen,
- Evlat edinen ile evlatlık ve kanunda belirtilen yakınlar,
- Evlilik sona ermiş olsa bile eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu.
Bu kişiler bakımından “çocuk rıza gösterdi” savunması şikâyet şartını veya cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bakım ve Gözetim Yükümlülüğü Bulunan Kişinin Cezası
Suçun;
- Evlat edinme öncesinde çocuğun bakımını üstlenen kişi veya
- Koruyucu aile ilişkisi kapsamında çocuğu koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi
tarafından işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz. TCK m.104/3 gereğince 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Fail de 18 Yaşından Küçükse Ne Olur?
TCK m.104’te failin mutlaka yetişkin olması gerektiğine ilişkin açık bir şart bulunmamaktadır. Bu nedenle tarafların ikisinin de 18 yaşından küçük olması, olayın kendiliğinden cezasız kalacağı anlamına gelmez.
Bununla birlikte çocukların ceza sorumluluğu TCK m.31’e göre ayrıca değerlendirilir:
- Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur.
- 12–15 yaş grubunda algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği araştırılır.
- 15–18 yaş grubunda çocuklara özgü ceza indirimi uygulanır.
Her iki tarafın da çocuk olduğu olaylarda tarafların yaşları, fiilin niteliği, kimin hangi davranışı gerçekleştirdiği ve iradeyi etkileyen bir durum bulunup bulunmadığı birlikte incelenir.
“Yaşını 18 Söyledi” Savunması Cezayı Kaldırır mı?
Mağdurun yaşını büyük söylediği iddiası tek başına otomatik olarak cezasızlık sağlamaz. TCK m.30’daki hata hükümleri kapsamında failin yaş konusunda gerçekten hataya düşüp düşmediği ve bu hatanın kastı etkileyip etkilemediği somut delillerle değerlendirilir.
Mesaj kayıtları, tarafların tanışma şekli, okul bilgileri, sosyal medya paylaşımları ve failin mağdurun gerçek yaşını öğrenebileceği koşullar dikkate alınabilir.
Şikâyet Süresi Ne Kadardır?
TCK m.104/1 kapsamındaki temel suçun soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. TCK m.73’e göre şikâyet süresi, şikâyet hakkı bulunan kişinin fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır.
Mağdur çocuk olduğunda şikâyet hakkının kullanılması ve kanuni temsil konusu; çocuğun yaşı, temsil ilişkisi ve olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilir.
TCK m.104/2 ve m.104/3 kapsamındaki nitelikli hâllerde ise şikâyet aranmaz. Savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatabilir. TCK m.103 kapsamındaki çocukların cinsel istismarı suçu da kural olarak resen soruşturulur.
Şikâyetten Vazgeçilirse Dava Düşer mi?
TCK m.104/1 kapsamında şikâyetten vazgeçme, TCK m.73’teki şartlar doğrultusunda soruşturma veya davanın sonucunu etkileyebilir. Ancak hüküm kesinleştikten sonra yapılan vazgeçme cezanın infazını durdurmaz.
Şikâyet aranmayan TCK m.104/2, m.104/3 ve TCK m.103 kapsamındaki suçlarda şikâyetin geri alınması soruşturmayı veya davayı kendiliğinden sona erdirmez.
Bu Suçta Uzlaştırma Olur mu?
Hayır. Ceza Muhakemesi Kanunu m.253/3 uyarınca, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma uygulanmaz.
Bu nedenle TCK m.104/1 şikâyete bağlı olmasına rağmen tarafların uzlaştırma bürosunda uzlaşması mümkün değildir.
Şikâyet Nereye Yapılır?
CMK m.158 gereğince şikâyet veya ihbar:
- Cumhuriyet başsavcılığına,
- Polis merkezine,
- Jandarma karakoluna
yapılabilir. Mağdur doğrudan ceza davası açmaz. Cumhuriyet savcısı CMK m.160 kapsamında soruşturma yürütür; yeterli şüpheye ulaşılması hâlinde CMK m.170 uyarınca iddianame düzenler.
Hangi Deliller İncelenebilir?
Bu tür soruşturmalarda özellikle şu deliller değerlendirilebilir:
- Nüfus ve doğum kayıtları,
- Hukuka uygun şekilde elde edilmiş mesajlar,
- Sosyal medya ve telefon kayıtları,
- Hastane ve adli tıp raporları,
- Kamera görüntüleri,
- Tanık anlatımları,
- Tarafların ifadeleri,
- Gebelik ve DNA incelemeleri.
Çocuğa ait özel veya cinsel içerikli görüntülerin başkalarına gönderilmesi, yayımlanması ya da çoğaltılması ayrıca suç oluşturabilir. Bu tür içerikler sosyal medyada paylaşılmamalı; mevcut deliller doğrudan soruşturma makamlarına teslim edilmelidir.
18 yaşından küçük biriyle cinsel ilişkinin cezası yalnızca “18 yaşından küçüktü” bilgisine bakılarak belirlenemez. Çocuk 15 yaşını tamamlamamışsa veya fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemişse TCK m.103; 15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşını doldurmamışsa ve cebir, tehdit ya da hile bulunmuyorsa TCK m.104 gündeme gelir.
TCK m.104’ün temel şeklinde ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapis, evlenme yasağı bulunan veya kanunda belirtilen bakım ve gözetim yükümlülüğüne sahip kişiler bakımından ise 10 yıldan 15 yıla kadar hapistir. Kesin hukuki nitelendirme; yaş kayıtları, rıza ve irade durumu, taraflar arasındaki ilişki ve olayın gerçekleşme biçimi incelenerek yapılır.
Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın hukuki değerlendirmesi yerine geçmez.
