Birine İftira Atmanın Cezası Nedir?

İftira suçu, bir kişinin işlemediği bilinen hukuka aykırı bir fiille suçlanması ve bu suçlama sonucunda kişi hakkında soruşturma, kovuşturma veya idari yaptırım uygulanmasının amaçlanmasıdır. İftira, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 267. maddesinde “Adliyeye Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir.

İftira suçu nasıl oluşur?

TCK m.267/1’e göre iftira suçunun oluşabilmesi için kişinin:

• Başkasının hukuka aykırı bir fiili işlemediğini bilmesi,
• Buna rağmen o kişiye hukuka aykırı bir fiil isnat etmesi,
• İsnadı yetkili makamlara ihbar veya şikâyet yoluyla ya da basın ve yayın aracılığıyla yapması,
• Mağdur hakkında soruşturma, kovuşturma veya idari yaptırım uygulanmasını amaçlaması

gerekir.

İsnat edilen fiilin mutlaka ceza kanunlarında suç olarak düzenlenmiş olması şart değildir. Disiplin cezasına veya başka bir idari yaptırıma neden olabilecek hukuka aykırı bir fiilin bilerek gerçek dışı biçimde isnat edilmesi de TCK m.267 kapsamında değerlendirilebilir.

Her gerçek dışı iddia iftira suçu mudur?

Bir iddianın doğru çıkmaması tek başına iftira suçunun oluşması için yeterli değildir. Kanun, kişinin karşı tarafın isnat edilen fiili işlemediğini bilerek hareket etmesini aramaktadır.

Bir kişi gerçekten suç işlendiğini düşünerek veya yaşadığı olaylara dayanarak şikâyette bulunmuş ancak iddiasını kanıtlayamamış olabilir. Böyle bir durumda yalnızca şikâyetin sonuçsuz kalması, otomatik olarak iftira suçunun oluştuğu anlamına gelmez.

Buna karşılık, suçlamanın gerçek olmadığını bilen kişinin karşı tarafın cezalandırılmasını ya da idari yaptırıma uğramasını sağlamak amacıyla bilerek gerçek dışı ihbarda bulunması, iftira suçunun temelini oluşturabilir.

İftira ile hakaret arasındaki fark nedir?

Hakaret suçu, kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırılmasını konu alır. İftira suçunda ise kişiye işlemediği bilinen hukuka aykırı bir fiil yüklenerek hakkında resmî işlem başlatılması amaçlanır.

Örneğin bir kişiye toplum içinde suçlayıcı bir söz söylemek olayın özelliklerine göre TCK m.125 kapsamında hakaret olarak değerlendirilebilir. Aynı kişiyi işlemediği bilinen bir suçtan dolayı savcılığa, polise veya yetkili bir kuruma şikâyet etmek ise TCK m.267 kapsamındaki iftira suçunu gündeme getirebilir.

İftira suçunun cezası kaç yıldır?

TCK m.267/1 uyarınca iftira suçunun temel cezası:

Bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır.

Maddede temel suç için adli para cezası alternatif olarak düzenlenmemiştir. Ancak hükmedilecek cezanın belirlenmesi ve ceza hakkında diğer kanuni kurumların uygulanıp uygulanmayacağı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Sahte delil hazırlayarak iftira atmanın cezası

Fail, yalnızca gerçek dışı bir suçlamada bulunmakla kalmayıp isnadı desteklemek amacıyla maddi eser veya delil de uydurmuşsa ceza ağırlaşır.

TCK m.267/2 uyarınca fiilin maddi eser ve delillerinin uydurulması hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Başkasına ait eşyayı olay yerine yerleştirmek, gerçek dışı belge hazırlamak veya kişiyi suçlu gösterecek yapay bir delil oluşturmak, somut olayın özelliklerine göre bu düzenleme kapsamında değerlendirilebilir.

İftira nedeniyle gözaltı veya tutuklama olursa ne olur?

TCK m.267/4’e göre, mağdurun isnat edilen fiili işlemediği için hakkında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesine rağmen iftira nedeniyle gözaltına alınması ya da tutuklanması durumunda, iftirada bulunan kişi ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin hükümler kapsamında dolaylı fail olarak sorumlu tutulabilir.

Bu nedenle iftiranın mağdur üzerinde doğurduğu sonuçlar, uygulanacak cezanın ve hukuki sorumluluğun kapsamını ağırlaştırabilir.

İftira nedeniyle ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezası verilirse

TCK m.267/5 uyarınca mağdurun iftira sonucunda ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasına mahkûm edilmesi hâlinde, iftirada bulunan kişi hakkında yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Mağdur hakkında verilen bu hapis cezasının infazına başlanmışsa TCK m.267/6 gereğince iftira suçundan verilecek ceza ayrıca yarı oranında artırılır.

Sosyal medyada iftira suçu oluşur mu?

TCK m.267, iftiranın basın ve yayın yoluyla işlenebileceğini açıkça düzenlemektedir. İnternet sitesi, haber yayını veya sosyal medya aracılığıyla bir kişiye işlemediği bilinen hukuka aykırı bir fiilin isnat edilmesi ve kişi hakkında resmî işlem başlatılmasının amaçlanması durumunda iftira suçu gündeme gelebilir.

TCK m.267/9’a göre basın ve yayın yoluyla işlenen iftira suçundan verilen mahkûmiyet kararı, aynı veya eşdeğer bir basın ve yayın organıyla ilan edilir. İlan gideri hükümlüden alınır.

İftiraya uğrayan kişi nereye başvurabilir?

İftiraya uğradığını düşünen kişi, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 158. maddesi kapsamında:

• Cumhuriyet Başsavcılığına,
• Polis veya jandarma birimlerine

ihbar veya şikâyette bulunabilir. Başvuruda isnadın kim tarafından, ne zaman, hangi makama veya yayın organına yöneltildiği açıkça anlatılmalıdır.

İftira suçu için TCK m.267’de şikâyet şartı öngörülmediğinden suç, yetkili makamlar tarafından resen soruşturulabilir.

İftira suçunda kullanılabilecek deliller

Olayın gerçekleşme şekline göre şu bilgiler delil niteliği taşıyabilir:

• Savcılık veya kolluk şikâyet tutanakları,
• CİMER ve kurum başvuruları,
• Sosyal medya paylaşımları,
• Gazete, televizyon ve internet haberleri,
• Mesajlar ve e-postalar,
• Kamera görüntüleri,
• Tanık anlatımları,
• Sahte olduğu ileri sürülen belge veya diğer maddi deliller,
• Mağdur hakkında verilen beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararları.

Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmesi gerekir.

İftiradan vazgeçmek cezayı azaltır mı?

TCK m.269’da iftira suçuna ilişkin etkin pişmanlık hükümleri bulunmaktadır. Failin iftirasından dönmesi ve gerçeği açıklaması hâlinde, bunun yapıldığı aşamaya göre cezada kanunda belirtilen oranlarda indirim uygulanabilir.

İndirim oranı; mağdur hakkında idari veya adli soruşturma başlamadan önce, kovuşturma başlamadan önce, hüküm verilmeden önce ya da mahkûmiyet kararından sonra gerçeğin açıklanmasına göre değişir. Basın ve yayın yoluyla işlenen iftirada etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanılabilmesi için açıklamanın aynı yöntemle yayımlanması gerekir.

İftira suçunda zamanaşımı ne zaman başlar?

TCK m.267/8’de özel bir zamanaşımı düzenlemesi bulunmaktadır. Buna göre iftira suçunda dava zamanaşımı, mağdurun isnat edilen fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten itibaren işlemeye başlar.

Bir kişi hakkında soruşturmanın sonuçsuz kalması veya beraat kararı verilmesi tek başına ihbarı yapan kişinin otomatik olarak iftira suçunu işlediğini göstermez. İftira suçunun oluşabilmesi için gerçek dışı isnat, failin bunu bilmesi ve mağdur hakkında resmî işlem uygulanmasını sağlama amacı birlikte değerlendirilir. Somut olayın özellikleri hukuki sonucu değiştirebilir.