Instagram, Facebook, X, TikTok veya başka bir platformda sahte isim ve fotoğraf kullanılması, hesabın sahibinin hiçbir şekilde bulunamayacağı anlamına gelmez. Anonim hesaptan hakaret edilmesi durumunda Cumhuriyet savcılığı; hesap bilgileri, IP kayıtları, telefon numarası, e-posta bilgisi, bağlantı tarihleri ve internet abonelik kayıtları üzerinden hesabı kullanan kişiyi araştırabilir.

Ancak hesabın kime ait olduğunun belirlenmesiyle hakaret içerikli paylaşımı fiilen kimin yaptığının ispatlanması farklı konulardır. Ceza sorumluluğu için mesajı veya paylaşımı yapan gerçek kişinin yeterli delillerle belirlenmesi gerekir.

Anonim Hesaptan Hakaret Etmek Suç mu?

Hesabın gerçek isimle veya sahte isimle açılması suçun oluşmasını değiştirmez. TCK m.125’e göre bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle saldırıda bulunmak hakaret suçunu oluşturabilir.

Temel hakaret suçunun cezası:

• Üç aydan iki yıla kadar hapis veya
• Adli para cezasıdır.

Hapis cezası ile adli para cezası bu düzenlemede seçenek yaptırımlardır. Mahkeme, somut olayın özelliklerine göre bunlardan birine hükmeder.

Mesajla Hakaret Etmenin Cezası

TCK m.125/2 uyarınca hakaretin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenmesi hâlinde temel hakaret cezası uygulanır.

Bu kapsamda;

• Özel mesajdan küfür etmek,
• Sosyal medya mesajıyla aşağılayıcı sözler göndermek,
• E-posta üzerinden hakaret etmek,
• Sesli mesajla sövmek,
• Mağduru etiketleyerek hakaret içerikli paylaşım yapmak

hakaret suçunu oluşturabilir.

Hakaret içeren mesajın doğrudan mağdura gönderilmesi hâlinde, mesajı başka kişilerin görmesi şart değildir.

Herkese Açık Paylaşımda Ceza Artar mı?

Hakaretin alenen işlenmesi hâlinde TCK m.125/4 uyarınca ceza altıda bir oranında artırılır.

Bir paylaşımın aleni sayılabilmesi için belirsiz sayıdaki kişiler tarafından görülme, duyulma veya algılanma ihtimalinin bulunması gerekir. Herkese açık bir sosyal medya hesabından yapılan paylaşım şartları oluştuğunda aleni hakaret kabul edilebilir.

Yalnızca belirli kişilerin bulunduğu kapalı mesaj grubundaki her hakaret otomatik olarak aleni sayılmaz. Grubun yapısı, üye sayısı, paylaşımın erişilebilirliği ve mesajın kimlere ulaştığı değerlendirilir.

Anonim Hesabın Sahibi Nasıl Tespit Edilir?

Anonim hesabın sahibini mağdurun kendi imkânlarıyla kesin olarak belirlemesi her zaman mümkün değildir. Kimlik tespiti esas olarak Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında yapılır.

CMK m.160 uyarınca Cumhuriyet savcısı, bir suç işlendiği izlenimini veren durumu öğrendiğinde maddi gerçeği araştırmaya başlar. Savcı, şüphelinin hem lehine hem de aleyhine olan delilleri toplamak ve koruma altına almakla yükümlüdür.

CMK m.161 uyarınca savcı, araştırmayı doğrudan veya adli kolluk aracılığıyla yürütebilir ve kamu görevlilerinden gerekli bilgileri isteyebilir.

Soruşturma kapsamında şu bilgiler araştırılabilir:

• Hesabın açılmasında kullanılan e-posta adresi,
• Hesaba kayıtlı telefon numarası,
• Hesabın oluşturulma tarihi,
• Giriş ve çıkış IP kayıtları,
• Mesajın veya paylaşımın yapıldığı tarih ve saat,
• Kullanılan cihazlara ilişkin teknik bilgiler,
• IP adresinin bağlı bulunduğu internet aboneliği,
• Hesapla bağlantılı diğer sosyal medya profilleri,
• Şüphelinin telefonu veya bilgisayarındaki hesap oturumları.

Bu bilgilerin tamamının her olayda elde edilebileceği garanti edilemez. Platformun kayıt tutma biçimi, kayıtların saklanma süresi ve hesabın kullanılma yöntemi tespiti etkileyebilir.

IP Adresinden Kişi Bulunabilir mi?

IP adresi, anonim hesabın araştırılmasında kullanılan önemli teknik verilerden biridir. Paylaşım sırasında kullanılan IP adresi ve bağlantı zamanı belirlenebilirse ilgili internet hizmeti sağlayıcısından abonelik bilgileri istenebilir.

Ancak IP adresinin belirli bir aboneliğe ait olması, paylaşımı kesin olarak abonelik sahibinin yaptığı anlamına gelmez. İnternet bağlantısı;

• Aynı evde yaşayan kişiler,
• İş yeri çalışanları,
• Ortak kablosuz ağ kullanıcıları,
• İnternet kafedeki kişiler veya
• Başka bir kişi tarafından izinsiz bağlanan kullanıcılar

tarafından kullanılmış olabilir.

Bu nedenle IP kaydı; cihaz incelemesi, hesap girişleri, telefon numarası, e-posta adresi, yazışmalar ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

VPN Kullanılırsa Fail Bulunabilir mi?

VPN veya benzeri hizmetlerin kullanılması kimlik tespitini zorlaştırabilir. Ancak VPN kullanılması, failin hiçbir şekilde bulunamayacağı anlamına gelmez.

Hesaba farklı zamanlarda VPN kullanılmadan giriş yapılmış olması, telefon numarası veya e-posta bağlantısı, cihazdaki açık oturumlar, diğer hesaplarla ortak bilgiler ve mesajların içeriğindeki kişisel ayrıntılar failin belirlenmesine yardımcı olabilir.

Buna karşılık teknik kayıtların bulunmaması veya yabancı platformdan gerekli verilerin alınamaması durumunda hesabın sahibinin tespiti mümkün olmayabilir.

Telefon Numarası veya E-Posta Adresi Bulunabilir mi?

Anonim hesap açılırken telefon numarası veya e-posta adresi kullanılmışsa bu bilgiler soruşturma kapsamında araştırılabilir. Telefon hattının kimin adına kayıtlı olduğu ilgili işletmeciden sorulabilir.

Ancak hattın başka bir kişinin adına olması, hesabı mutlaka hat sahibinin kullandığını göstermez. Başkası adına kayıtlı hat, geçici e-posta, ele geçirilmiş hesap veya ortak kullanılan cihaz ihtimali ayrıca incelenir.

Ceza sorumluluğu, yalnızca telefon hattının ya da internet aboneliğinin sahibine otomatik olarak yüklenemez. Hakaret içerikli paylaşımı yapan kişinin belirlenmesi gerekir.

Ekran Görüntüsü Delil Olur mu?

CMK m.217 uyarınca yüklenen suç, hukuka uygun biçimde elde edilmiş her türlü delille ispatlanabilir. Bu nedenle ekran görüntüleri soruşturma dosyasına sunulabilir.

Ekran görüntüsü alınırken mümkünse şu unsurlar görünür olmalıdır:

• Kullanıcı adı,
• Profil fotoğrafı,
• Paylaşım veya mesajın tamamı,
• Tarih ve saat,
• Paylaşımın yapıldığı hesabın bilgileri,
• Önceki ve sonraki mesajlar,
• İçeriğin bulunduğu sayfayı ayırt etmeye yarayan bilgiler.

Sadece kırpılmış tek bir ekran görüntüsü, paylaşımın hangi hesap tarafından ve hangi bağlamda yapıldığı konusunda tartışmaya neden olabilir. Bu nedenle konuşmanın tamamının ve hesabın profil bilgilerinin korunması önemlidir.

Mesajların silinme ihtimaline karşı görüntü kaydı alınması, kullanılan cihazdaki orijinal yazışmaların korunması ve delillerin değiştirilmemesi gerekir.

Noter Tespiti Zorunlu mu?

Sosyal medya hakaretinde noter tespiti yaptırılması şikâyette bulunmanın zorunlu şartı değildir. Mağdur, elindeki ekran görüntüleri ve diğer bilgilerle doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına, polis merkezine veya jandarmaya başvurabilir.

Ancak paylaşımın sonradan silinme ihtimali varsa içeriğin belirli bir tarihte mevcut olduğunu gösteren hukuka uygun tespitler delilin korunmasına katkı sağlayabilir. Delilin güvenilirliği ve ispat gücü soruşturma makamları ile mahkeme tarafından değerlendirilir.

Şikâyet Dilekçesinde Neler Bulunmalı?

Anonim hesabın gerçek sahibi bilinmiyorsa şikâyet “faili meçhul” kişi hakkında yapılabilir. Şüphelinin adının bilinmemesi şikâyette bulunmaya engel değildir.

Başvuruda mümkün olduğunca şu bilgiler belirtilmelidir:

• Hakaretin gerçekleştiği tarih ve saat,
• Platformun adı,
• Anonim hesabın kullanıcı adı,
• Profilde görünen isim ve fotoğraf,
• Hakaret içeren sözlerin tamamı,
• Mesajın özelden mi yoksa herkese açık şekilde mi gönderildiği,
• Hesabın sonradan isim değiştirip değiştirmediği,
• Hesapla bağlantılı olduğu düşünülen kişiler,
• Mevcut ekran görüntüleri ve diğer deliller,
• Hesabın tespiti için araştırılması istenen bilgiler.

Hesabın kullanıcı adının daha sonra değiştirilmesi ihtimaline karşı profilin ayırt edici bilgilerinin kaydedilmesi önem taşır.

Hakaret Şikâyeti Nereye Yapılır?

Şikâyet;

• Cumhuriyet başsavcılığına,
• Polis merkezine veya
• Jandarma birimine

yapılabilir.

Mağdur ceza davasını doğrudan açmaz. Şikâyetten sonra Cumhuriyet savcılığı soruşturmayı yürütür. Hesabın sahibinin belirlenmesi için gerekli araştırmalar yapılır. Yeterli şüphe elde edilirse iddianame düzenlenerek kamu davası açılır.

Hakaret Suçunda Şikâyet Süresi

TCK m.131 uyarınca hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması kural olarak mağdurun şikâyetine bağlıdır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret edilmesi durumunda ise soruşturma ve kovuşturma resen yapılır.

Şikâyete bağlı hakaret suçunda TCK m.73 gereğince süre, mağdurun hem hakaret fiilini hem de hakareti gerçekleştiren kişiyi öğrendiği tarihten itibaren altı aydır.

Anonim hesabın sahibinin başlangıçta bilinmemesi durumunda da delillerin kaybolmaması için başvurunun geciktirilmemesi gerekir. Failin bilinmemesi, şikâyet yapılmasına engel değildir.

Kullanıcı Adı Tek Başına Yeterli mi?

Hesabın üzerinde bir kişinin adının veya fotoğrafının bulunması, hesabı mutlaka o kişinin kullandığını kanıtlamaz. Başkasının adına sahte hesap açılmış, hesap ele geçirilmiş veya birden fazla kişi tarafından kullanılmış olabilir.

Ceza sorumluluğunun belirlenmesinde;

• IP ve abonelik kayıtları,
• Hesaba bağlı telefon ve e-posta bilgileri,
• Şüphelinin cihazındaki oturum kayıtları,
• Hesabın geçmiş paylaşımları,
• Yazım biçimi ve kişinin bildiği özel ayrıntılar,
• Taraflar arasındaki önceki konuşmalar,
• Tanık anlatımları

birlikte değerlendirilebilir.

Hesabın Sahibini Kendiniz Bulmaya Çalışmak Suç Oluşturabilir mi?

Mağdurun delilleri koruması ve hesabın herkese açık bilgilerini kaydetmesi mümkündür. Ancak hesabı ele geçirmek, şifre kırmak, başkasının telefonuna girmek veya hukuka aykırı şekilde kişisel veri toplamak suç oluşturabilir.

Başkasının sosyal medya hesabına izinsiz girilmesi TCK m.243 kapsamında bilişim sistemine girme suçunu gündeme getirebilir. Elde edilen telefon numarası, adres veya diğer kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde paylaşılması ise TCK m.136 kapsamında kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçuna neden olabilir.

Bu nedenle anonim hesabın gerçek sahibini bulmak amacıyla hukuka aykırı yöntemlere başvurulmamalıdır.

Anonim Hesap Silinirse Soruşturma Biter mi?

Hesabın veya hakaret içeren paylaşımın silinmesi soruşturmayı kendiliğinden sona erdirmez. Daha önce alınan ekran görüntüleri, platform kayıtları, tanık anlatımları ve diğer teknik veriler değerlendirilebilir.

Bununla birlikte dijital kayıtların zaman içinde silinmesi veya erişilemez hâle gelmesi tespiti güçleştirebilir. Bu nedenle delillerin korunması ve yetkili makamlara zamanında başvurulması önemlidir.

Anonim Hesap Her Zaman Bulunabilir mi?

Her anonim hesabın kesin olarak bulunacağı söylenemez. Failin tespit edilememesine neden olabilecek durumlar arasında şunlar yer alabilir:

• Platformda yeterli kayıt bulunmaması,
• Hesabın geçici bilgilerle açılması,
• Yabancı hizmet sağlayıcının bilgi vermemesi,
• VPN veya ortak internet ağı kullanılması,
• Kayıtların saklama süresinin sona ermesi,
• Telefon ve e-posta bilgilerinin başka kişilere ait olması,
• Aynı hesabın birden fazla kişi tarafından kullanılması.

Hesabın bağlı olduğu abonelik tespit edilse bile paylaşımı yapan gerçek kişinin ayrıca belirlenmesi gerekir. Mahkûmiyet kararı verilebilmesi için suçun sanık tarafından işlendiğinin hukuka uygun delillerle ortaya konulması zorunludur.

Her olay; hakaret sözlerinin içeriği, paylaşımın doğrudan mağdura yöneltilip yöneltilmediği, hesabın erişim durumu ve teknik kayıtlar dikkate alınarak ayrı değerlendirilir. Bu metin genel bilgilendirme amacı taşımakta olup somut bir olay hakkında hukuki görüş niteliğinde değildir.