Bir kişinin küfür, hakaret, tehdit veya başka bir haksız davranışın etkisiyle kavgaya karışması, şartları oluştuğunda verilecek cezanın azaltılmasını sağlayabilir. Bu durum TCK m.29’da “haksız tahrik” olarak düzenlenmiştir.

Ancak karşı tarafın küfür etmiş olması, ona vurmayı hukuka uygun hâle getirmez ve cezanın otomatik olarak kaldırılmasını sağlamaz. Haksız tahrik, suçun oluşmasını engelleyen değil, failin cezasında indirim yapılmasını sağlayan bir hükümdür.

Haksız Tahrik Nedir?

TCK m.29’a göre haksız bir fiilin meydana getirdiği öfke veya şiddetli üzüntünün etkisi altında suç işleyen kişinin cezasında indirim yapılabilir.

Haksız tahrik hükümlerinin uygulanabilmesi için genel olarak:

• Haksız bir davranışın bulunması,
• Bu davranışın failde öfke veya şiddetli üzüntü oluşturması,
• Suçun bu ruhsal etkinin altında işlenmesi,
• Haksız davranış ile işlenen suç arasında bağlantı bulunması

gerekir.

Failin yalnızca kızgın olduğunu söylemesi yeterli değildir. Kızgınlığa neden olan haksız davranışın ve suçla bağlantısının delillerle ortaya konulması gerekir.

Küfür Edilmesi Haksız Tahrik Sayılır mı?

Küfür veya hakaret, şartları oluştuğunda haksız tahrik nedeni olabilir. Bir kişinin ağır biçimde aşağılanması, ailesine yönelik küfür edilmesi veya toplum içinde küçük düşürülmesi failde öfke ya da şiddetli üzüntü meydana getirebilir.

Ancak her kaba söz veya tartışma otomatik olarak haksız tahrik indirimi sağlamaz. Mahkeme;

• Söylenen sözlerin içeriğini,
• Hakaretin ağırlığını,
• Olayın gerçekleştiği ortamı,
• Tarafların önceki davranışlarını,
• Küfür ile saldırı arasında geçen süreyi,
• Failin hareketinin önceden planlanıp planlanmadığını

birlikte değerlendirir.

Haksız Tahrik İndirimi Ne Kadardır?

TCK m.29 uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren bir suçta, haksız tahrik nedeniyle on sekiz yıldan yirmi dört yıla kadar hapis cezası verilir.

Müebbet hapis cezasını gerektiren bir suçta ise on iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmedilir.

Diğer suçlarda verilecek ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir. Buna göre mahkeme, cezanın yüzde yirmi beşi ile yüzde yetmiş beşi arasında indirim yapabilir.

İndirim oranı sabit değildir. Haksız hareketin ağırlığı ve fail üzerinde meydana getirdiği öfke veya şiddetli üzüntünün derecesi dikkate alınır.

Küfür Sonucu Birine Vurmanın Cezası

Küfür üzerine bir kişiye vurulması durumunda öncelikle yaralamanın derecesi belirlenir.

TCK m.86/1 kapsamında kalan temel kasten yaralamanın cezası bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir. Yaralanma basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse TCK m.86/2 uyarınca altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası uygulanabilir.

Mahkeme önce kasten yaralama suçuna ilişkin temel cezayı belirler. Silahla yaralama veya başka bir nitelikli hâl varsa gerekli artırımları yapar. Daha sonra şartları oluşmuşsa TCK m.29’daki haksız tahrik indirimini uygular.

Küfür edilmiş olması yaralama suçunu ortadan kaldırmaz; yalnızca sonuç cezanın azaltılmasını sağlayabilir.

“Bana Küfür Etti, Ben de Vurdum” Demek Yeterli mi?

Failin yalnızca karşı tarafın kendisine küfür ettiğini söylemesi haksız tahrik indirimi uygulanması için tek başına yeterli olmayabilir.

İddianın;

• Tanık anlatımları,
• Mesajlar,
• Kamera kayıtları,
• Ses kayıtları,
• Tarafların tutarlı ifadeleri,
• Olay öncesi ve sonrasındaki konuşmalar

gibi hukuka uygun delillerle desteklenmesi önemlidir.

Mahkeme, küfür veya haksız davranışın gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğini ve failin bu davranışın etkisi altında hareket edip etmediğini değerlendirir.

Kavgayı İlk Başlatan Kişi Haksız Tahrikten Yararlanabilir mi?

Kavgayı kendi haksız davranışıyla başlatan kişi, karşı tarafın bu davranışa verdiği tepki nedeniyle kural olarak haksız tahrikten yararlanamaz.

Örneğin bir kişiye önce saldıran fail, mağdurun kendisini savunması üzerine yeniden saldırarak “Bana karşılık verdiği için tahrik oldum” diyemez.

Ancak karşı tarafın tepkisi ilk harekete göre açıkça aşırılaşmış ve yeni bir haksız davranış oluşturmuşsa olayın özelliklerine göre farklı değerlendirme yapılabilir. İlk haksız hareketin kimden geldiği, karşılıklı davranışların ağırlığı ve olayın gelişimi birlikte incelenir.

Karşılıklı Küfürleşmede Tahrik İndirimi Uygulanır mı?

Tarafların karşılıklı olarak birbirlerine küfür etmesi, her iki taraf bakımından otomatik olarak haksız tahrik indirimi uygulanacağı anlamına gelmez.

Mahkeme;

• İlk haksız hareketin kimden geldiğini,
• Tarafların sözlerinin ağırlığını,
• Küfürlerin karşılıklı olup olmadığını,
• Fiziksel saldırının ne zaman başladığını,
• Tarafların davranışları arasında belirgin bir ağırlık farkı bulunup bulunmadığını

değerlendirir.

Kavgayı başlatan kişi belirlenemiyorsa mevcut deliller ve ceza yargılamasının ispat kuralları çerçevesinde değerlendirme yapılır. Yalnızca kavganın karşılıklı olması tahrik indirimi için yeterli değildir.

İlk Yumruğu Atan Kişi Her Zaman Suçlu mu?

İlk fiziksel hareketi yapan kişi her durumda haksız değildir. Karşı tarafın devam eden veya gerçekleşmesi kesin olan haksız saldırısını engellemek amacıyla yapılan hareket meşru savunma kapsamında olabilir.

Örneğin karşı taraf bıçakla saldırmaya hazırlanırken onu etkisiz hâle getirmek amacıyla vurulması, şartları oluştuğunda meşru savunma olarak değerlendirilebilir.

Buna karşılık yalnızca sözlü tartışma yaşanırken ilk yumruğu atan kişinin meşru savunmadan yararlanması kural olarak mümkün değildir. Hakaret veya küfür varsa haksız tahrik hükümleri değerlendirilebilir.

Haksız Tahrik ile Meşru Savunma Arasındaki Fark

Haksız tahrik ile meşru savunma aynı değildir.

Meşru savunmada TCK m.25 uyarınca devam eden veya gerçekleşmesi muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda ve saldırıyla orantılı biçimde engelleme amacı vardır. Şartları tamamen oluşmuşsa faile ceza verilmez.

Haksız tahrikte ise saldırı veya haksız davranışın oluşturduğu öfke ve şiddetli üzüntü nedeniyle suç işlenir. Fiil hukuka aykırı olmaya devam eder ancak failin cezası azaltılır.

Kısaca:

• Meşru savunma ceza verilmesini engelleyebilir.
• Haksız tahrik yalnızca cezayı azaltır.

Saldırı Bittikten Sonra Vurmak Haksız Tahrik Sayılır mı?

Haksız tahrikin uygulanabilmesi için suçun mutlaka haksız davranışla aynı saniyede işlenmesi gerekmez. Ancak haksız davranışın meydana getirdiği öfke veya şiddetli üzüntünün suç işlendiği sırada devam etmesi gerekir.

Olayın üzerinden uzun süre geçmiş, fail sakinleşmiş ve daha sonra hazırlık yaparak karşı tarafı arayıp bulmuşsa hareket intikam veya planlı saldırı olarak değerlendirilebilir. Bu durumda haksız tahrik hükmü uygulanmayabilir.

Geçen sürenin uzunluğu tek başına belirleyici değildir. Failin ruhsal etkisinin devam edip etmediği ve saldırının planlanıp planlanmadığı araştırılır.

Mesajla Küfür Edildikten Sonra Kavga Çıkarsa Ne Olur?

Telefon veya sosyal medya mesajıyla gönderilen küfürler de haksız davranış oluşturabilir. Mesajın ardından failin karşı tarafla karşılaşarak kavga etmesi durumunda, küfürlü mesajın etkisinin devam edip etmediği değerlendirilir.

Mesajların;

• Orijinal cihazda korunması,
• Gönderen hesabın görünmesi,
• Tarih ve saat bilgilerinin bulunması,
• Konuşmanın tamamının saklanması

ispat bakımından önemlidir.

Yalnızca işine gelen mesajları göstererek konuşmanın geri kalanını gizlemek, olayın yanlış değerlendirilmesine neden olabilir.

Tehdit Edilmek Haksız Tahrik Sayılır mı?

Tehdit de haksız tahrik nedeni olabilir. Ancak tehdit devam eden veya gerçekleşmesi muhakkak bir saldırı niteliğindeyse haksız tahrikten önce meşru savunma hükümleri değerlendirilir.

Tehdit sona ermiş ancak failde oluşturduğu öfke veya şiddetli üzüntü devam ederken karşı tarafa saldırılmışsa şartları oluştuğunda TCK m.29 uygulanabilir.

Tehdidin niteliği, ciddiliği, ne zaman yapıldığı ve saldırıyla bağlantısı önem taşır.

Kıskançlık Haksız Tahrik Sayılır mı?

Kıskançlık, ayrılık kararı, barışma teklifinin reddedilmesi veya bir kişinin başka biriyle görüşmesi tek başına haksız tahrik nedeni değildir.

Haksız tahrik uygulanabilmesi için mağdurdan kaynaklanan hukuka aykırı veya haksız bir davranışın bulunması gerekir. Bir kişinin ilişkiyi bitirmesi veya görüşmek istememesi hukuka uygun bir tercihtir.

Failin kendi kıskançlığı, öfkesi veya ilişkiyi kabullenememesi TCK m.29 kapsamında indirim yapılması için yeterli değildir.

Alkollü Olmak Tahrik İndirimi Sağlar mı?

Kişinin kendi isteğiyle alkol alması haksız tahrik nedeni değildir. Alkolün etkisiyle daha kolay öfkelenmek veya kavgaya karışmak cezada otomatik indirim sağlamaz.

TCK m.34 uyarınca iradi olarak alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisinde suç işleyen kişi bakımından ceza sorumluluğu devam eder.

Haksız tahrik indirimi için mağdurdan veya olaydan kaynaklanan haksız bir fiilin bulunması gerekir.

Silahla Karşılık Vermek Tahrik İndirimini Engeller mi?

Küfür veya yumruğa bıçak, tabanca, sopa ya da başka bir silahla karşılık verilmesi, haksız tahrik indiriminin hiçbir şekilde uygulanamayacağı anlamına gelmez. Ancak tepkinin ağırlığı, mahkemenin indirim oranını belirlemesinde önem taşır.

Silahla kasten yaralama TCK m.86/3-e kapsamında cezanın yarı oranında artırılmasını gerektirir. Mahkeme önce silahla yaralamaya ilişkin artırımı uygular, şartları bulunuyorsa daha sonra haksız tahrik indirimini değerlendirir.

Failin öldürme kastıyla hareket ettiği belirlenirse olay kasten öldürme veya kasten öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirilebilir.

Haksız Tahrik Şikâyet Süresini Değiştirir mi?

Haksız tahrik, suçun şikâyete bağlı olup olmadığını değiştirmez. Yalnızca fail hakkında belirlenecek cezada indirim yapılmasını sağlar.

Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır. Şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır.

Temel kasten yaralama veya TCK m.86/3’teki nitelikli hâller söz konusuysa soruşturma kural olarak resen yürütülür.

Haksız Tahrik Nasıl İspatlanır?

Haksız tahrik iddiasının değerlendirilmesinde şu deliller kullanılabilir:

• Olay yeri kamera kayıtları,
• Telefon mesajları,
• Sosyal medya yazışmaları,
• Tanık anlatımları,
• Tarafların ifadeleri,
• Sağlık ve darp raporları,
• Acil çağrı ve ihbar kayıtları,
• Olay öncesindeki tehdit veya hakaretler,
• Hukuka uygun ses ve görüntü kayıtları.

Mahkeme yalnızca failin anlatımına değil, olayın tamamına ve bütün delillere bakar. Tahrik oluşturan davranışın niteliği ile buna verilen tepkinin ağırlığı indirim oranının belirlenmesinde dikkate alınır.

Haksız tahrik her olayda otomatik olarak uygulanmaz. Küfür, tehdit veya başka bir haksız davranışın gerçekten gerçekleştiği ve failin suçu bu davranışın oluşturduğu öfke ya da şiddetli üzüntü altında işlediği belirlenmelidir. Bu metin genel bilgilendirme amacı taşımakta olup somut bir olay hakkında hukuki görüş niteliğinde değildir.