Başkasına ait bir eşyayı sahibinin izni olmadan almak hırsızlık suçudur. Ancak eşyanın evden, iş yerinden veya kilitli bir otomobilden alınması çoğu durumda basit hırsızlık değil, nitelikli hırsızlık olarak değerlendirilir. Bu ayrım uygulanacak hapis cezasını önemli ölçüde değiştirir.

Basit Hırsızlık Suçunun Cezası

TCK m.141’e göre zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başka bir kişiye yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alan kişi:

Bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Basit hırsızlık suçunda kanun doğrudan adli para cezası seçeneği öngörmemiştir. 

Hırsızlığın özel olarak korunan bir yerdeki eşya hakkında, kilit açılarak, özel beceriyle veya kanunda sayılan başka yöntemlerle işlenmesi hâlinde TCK m.142 uygulanır.

Evden Hırsızlık Yapmanın Cezası

Ev, apartman dairesi, müstakil konut, depo veya konutun eklentisi içinde muhafaza edilen eşyanın çalınması TCK m.142/2-h kapsamında nitelikli hırsızlık oluşturabilir.

Bu durumda ceza:

Beş yıldan on yıla kadar hapistir.

Evin kapısının açık olması veya kapının kırılmadan içeri girilmesi, içerideki eşyanın bina içinde muhafaza edildiği gerçeğini ortadan kaldırmaz. Ancak uygulanacak madde olayın gerçekleşme biçimine göre belirlenir. 

Konuta İzinsiz Girmenin Ayrıca Cezası Var mı?

Hırsızlık yapmak amacıyla başkasının evine girilmişse, hırsızlık suçunun yanında konut dokunulmazlığının ihlali suçu da oluşabilir.

TCK m.116/1’e göre başkasının konutuna veya konutun eklentisine rızaya aykırı biçimde girmenin cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir. Fiil gece vakti ya da cebir veya tehdit kullanılarak işlenirse ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis olur. 

TCK m.142/4 uyarınca konut dokunulmazlığının ihlali veya mala zarar verme suçu hırsızlık amacıyla işlenmişse bu suçların soruşturulması için ayrıca şikâyet aranmaz.

İş Yerinden Hırsızlığın Cezası

Dükkân, ofis, fabrika, depo, mağaza veya kapalı iş yeri içinde muhafaza edilen bir eşyanın çalınması da TCK m.142/2-h kapsamında değerlendirilebilir.

Nitelikli iş yeri hırsızlığının cezası:

Beş yıldan on yıla kadar hapis cezasıdır.

Örneğin şu fiiller bu kapsamda değerlendirilebilir:

• Kapalı dükkâna girerek para veya ürün çalmak,
• İş yerinin kasasındaki parayı almak,
• Depodan ürün çıkarmak,
• Ofisteki bilgisayar veya telefonu çalmak,
• Çalışanın iş yerindeki eşyasını almak,
• Mağaza içerisindeki korunan ürünleri bedelini ödemeden götürmek.

İş yerine izinsiz girilmesi ayrıca TCK m.116/2’deki iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçuna neden olabilir. Bu suçun temel cezası altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Arabadan Eşya Çalmanın Cezası

Cadde, sokak veya otopark gibi herkesin girebildiği bir yerde bulunan kilitli otomobilin içindeki eşyanın çalınması, TCK m.142/2-h kapsamında nitelikli hırsızlık sayılabilir.

Bu durumda ceza:

Beş yıldan on yıla kadar hapistir.

Örneğin kilitli araçtan;

• Telefon veya bilgisayar,
• Çanta veya para,
• Müzik sistemi,
• Araç kamerası,
• Ticari mal veya kişisel eşya

çalınması nitelikli hırsızlık kapsamında değerlendirilebilir.

Aracın kilitli olmaması veya camlarının açık bırakılması durumunda ise TCK m.142/2-h’nin uygulanma koşulları oluşmayabilir. Böyle bir olayda TCK m.141’deki basit hırsızlık veya olayda bulunan başka bir nitelikli hâl gündeme gelebilir. 

Arabanın Kendisini Çalmanın Cezası

Park hâlindeki kilitli otomobilin çalınması da çoğu durumda nitelikli hırsızlık kapsamında değerlendirilir. Aracın;

• Düz kontak yapılarak,
• Taklit veya ele geçirilmiş anahtarla,
• Elektronik cihazla kilidi etkisiz hâle getirilerek,
• Başka bir aletle açılarak

çalınması durumunda TCK m.142/2-d veya m.142/2-h uygulanabilir. Bu hâllerde öngörülen ceza beş yıldan on yıla kadar hapistir.

Aracın kısa süre kullanılıp geri bırakılmak amacıyla alınması durumunda TCK m.146’daki kullanma hırsızlığı hükümleri gündeme gelebilir. Ancak aracın başka bir suçta kullanılması hâlinde bu indirim uygulanmaz.

Otobüs, Tren veya Toplu Taşıma Aracında Hırsızlık

Halkın yararlanmasına sunulan ulaşım araçlarının içinde veya bunların belirli kalkış ve varış yerlerinde bulunan eşyaların çalınması TCK m.142/1-c kapsamında nitelikli hırsızlıktır.

Bu durumda ceza:

Üç yıldan yedi yıla kadar hapistir.

Eşya cepçilik veya özel beceri kullanılarak alınmışsa TCK m.142/2-b uygulanarak ceza beş yıldan on yıla kadar hapis olabilir. 

Kapı, Cam veya Kilit Kırılırsa Ayrıca Ceza Verilir mi?

Eve, iş yerine veya otomobile girerken kapının, pencerenin, kilidin ya da araç camının kırılması ayrıca mala zarar verme suçunu oluşturabilir.

Bu durumda fail hakkında hem hırsızlık hem de mala zarar verme suçundan ayrı değerlendirme yapılabilir. TCK m.142/4 gereğince mala zarar verme fiili hırsızlık amacıyla işlenmişse soruşturma ve kovuşturma için ayrıca şikâyet aranmaz. 

Hırsızlık Gece İşlenirse Ceza Artar mı?

TCK m.143’e göre hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi hâlinde belirlenecek ceza yarı oranında artırılır.

Örneğin TCK m.142/2-h kapsamında beş yıldan on yıla kadar ceza belirlenen bir ev, iş yeri veya kilitli araç hırsızlığı gece işlenmişse, belirlenen ceza ayrıca yarı oranında artırılır. 

Kanundaki “gece vakti”, güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve güneşin doğmasından bir saat öncesine kadar devam eden zaman dilimidir.

Hırsızlık Suçu Şikâyete Bağlı mı?

TCK m.141 ve m.142’deki hırsızlık suçları şikâyete bağlı değildir. Mağdur şikâyetinden vazgeçse bile savcılık soruşturmayı sürdürebilir.

Bununla birlikte:

• TCK m.141’deki basit hırsızlık uzlaştırma kapsamındadır.
• TCK m.142’deki nitelikli hırsızlık yetişkin failler bakımından uzlaştırma kapsamında değildir.

Evin, iş yerinin veya kilitli aracın içinden gerçekleştirilen hırsızlığın TCK m.142 kapsamında değerlendirilmesi durumunda dosya uzlaştırmaya gönderilmez.

Çalınan Eşyanın Geri Verilmesi Cezayı Kaldırır mı?

Eşyanın geri verilmesi suçun oluşmasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak failin pişmanlık göstererek eşyayı iade etmesi veya zararı tamamen karşılaması hâlinde TCK m.168’deki etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir.

Zararın tamamen giderilmesi durumunda:

• Kovuşturma başlamadan önce cezanın üçte ikisine kadar,
• Kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce cezanın yarısına kadar

indirim yapılabilir.

Eşyanın polis tarafından bulunması veya failden zorla alınması tek başına etkin pişmanlık sayılmaz. Failin pişmanlık göstererek eşyanın iadesine veya zararın karşılanmasına katkı sağlaması gerekir.

Hırsızlık Girişimi Tamamlanamazsa Ne Olur?

Fail eve, iş yerine veya araca girmeye çalışırken yakalanır ve hırsızlık kendi iradesi dışındaki bir nedenle tamamlanamazsa TCK m.35’teki teşebbüs hükümleri uygulanabilir.

Teşebbüs hâlinde ceza, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir. Kilidin veya camın kırılması gibi tamamlanmış başka suçlar varsa bunlar ayrıca değerlendirilir.

Evden, kapalı iş yerinden veya kilitli arabadan hırsızlık yapılması çoğu durumda TCK m.142 kapsamında nitelikli hırsızlık oluşturur ve beş yıldan on yıla kadar hapis cezası gerektirebilir.

Suç gece işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Kapı, kilit veya araç camı kırılmışsa mala zarar verme; eve veya kapalı iş yerine izinsiz girilmişse konut ya da iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından ayrıca işlem yapılabilir.

Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Uygulanacak kanun maddesi; eşyanın bulunduğu yer, korunma biçimi, suçun işlendiği saat ve kullanılan yönteme göre belirlenir.