Başkasının Arabasına veya Eşyasına Zarar Vermenin Cezası - TCK m.151–152
Başkasına ait otomobili çizmek, lastiklerini kesmek, camını kırmak, aynasını koparmak veya herhangi bir eşyayı bilerek bozmak mala zarar verme suçunu oluşturabilir. Fiilin basit hâli Türk Ceza Kanunu’nun 151. maddesinde, daha ağır biçimleri ise 152. maddesinde düzenlenmiştir.
Mala Zarar Verme Suçu Nasıl Oluşur?
TCK m.151’e göre başkasına ait taşınır veya taşınmaz bir malı;
- Kısmen veya tamamen yıkmak,
- Tahrip etmek veya yok etmek,
- Bozmak,
- Kullanılamaz hâle getirmek,
- Kirletmek
mala zarar verme suçuna neden olabilir.
Bu nedenle otomobili anahtarla çizmek, aracın camını kırmak, lastiklerini kesmek, telefon veya bilgisayarı parçalamak, evin kapısına ya da duvarına zarar vermek bu suç kapsamında değerlendirilebilir.
Suçun oluşması için malın tamamen yok edilmesi gerekmez. Malın değerinin azalması, kullanımının zorlaşması veya onarım gerektirecek biçimde bozulması yeterli olabilir.
Başkasının Arabasına Zarar Vermenin Cezası
Sıradan bir özel otomobile kasten zarar verilmesi, özel bir nitelikli hâl bulunmadıkça TCK m.151/1 kapsamındadır. Bu durumda fail hakkında:
Dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası verilebilir. Hapis cezası ile adli para cezası birlikte değil, kanundaki düzenleme gereğince seçenekli olarak öngörülmüştür. mevzuat.adalet.gov.tr
Örneğin aşağıdaki davranışlar mala zarar verme suçunu oluşturabilir:
- Arabanın kaportasını çizmek,
- Aynasını veya farını kırmak,
- Lastiklerini kesmek ya da havasını indirmek,
- Camını kırmak,
- Aracın üzerine boya dökmek,
- Motor veya elektronik sistemlerine zarar vermek,
- Aracı kullanılamayacak hâle getirmek.
Arabanın değerli olması, tek başına eylemi TCK m.152 kapsamındaki nitelikli suça dönüştürmez. Ancak meydana gelen zararın ağırlığı, temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilir.
Mala Zarar Vermenin Nitelikli Hâlleri
TCK m.152/1 uyarınca suçun aşağıdaki mallara karşı işlenmesi durumunda ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir:
- Kamu kurumlarına ait veya kamu hizmetine ayrılmış eşya, bina ve tesisler,
- Yangın, sel, taşkın, kaza ve diğer felaketlere karşı korunmaya ayrılmış eşya veya tesisler,
- Devlet ormanı dışındaki dikili ağaç, fidan veya bağ çubukları,
- Sulama, içme suyu veya afetlerden korunma tesisleri,
- Grev veya lokavt sırasında ilgili işveren, işçi ya da sendikalara ait veya onların kullanımındaki bina, tesis ve eşyalar,
- Siyasi partiler ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait veya onların kullanımındaki bina, tesis ve eşyalar,
- Kamu görevlisine, görevi nedeniyle öç almak amacıyla zarar verilen mallar. mevzuat.adalet.gov.tr
Belediye otobüsüne, kamu hizmetinde kullanılan araca, trafik işaretlerine veya kamu kurumuna ait eşyaya zarar verilmesi somut olayın özelliklerine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.
Arabayı veya Eşyayı Yakmanın Cezası
Mala zarar verme suçunun;
- Yakarak,
- Yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak,
- Toprak kayması, çığ, sel veya taşkına neden olarak,
- Radyasyona maruz bırakarak,
- Nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak
işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir katına kadar artırılır.
Dolayısıyla bir otomobili kasten yakmak, basit mala zarar verme suçuna göre daha ağır cezalandırılır. Ayrıca yangının insanların hayatı veya diğer mallar açısından tehlike yaratması durumunda genel güvenliğe karşı başka suçların da oluşması mümkündür. mevzuat.adalet.gov.tr
Zarar sonucunda haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımı alanındaki kamu hizmeti geçici olarak dahi aksarsa ceza ayrıca yarısından iki katına kadar artırılabilir.
Kazayla Bir Eşyaya Zarar Vermek Suç mudur?
Mala zarar verme suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Bir kişinin istemeden, dikkatsizlik veya tedbirsizlik sonucu başkasının aracına ya da eşyasına zarar vermesi kural olarak TCK m.151 kapsamında suç oluşturmaz.
Örneğin park ederken başka bir otomobile istemeden çarpmak genellikle ceza hukuku anlamında mala zarar verme değil; trafik, sigorta ve tazminat sorumluluğu doğuran bir olaydır. Ancak olay yerinden ayrılma veya başka bir kişinin yaralanması gibi durumlar ayrıca değerlendirilir.
Mala Zarar Verme Suçu Şikâyete Bağlı mı?
TCK m.151’deki basit mala zarar verme suçu mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyet hakkı, mağdurun hem fiili hem de faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır.
Şikâyet polis, jandarma veya Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir. Mağdur doğrudan ceza davası açmaz; soruşturmayı Cumhuriyet savcısı yürütür ve yeterli şüphe bulunursa iddianame düzenler.
TCK m.152’deki nitelikli mala zarar verme hâlleri ise şikâyete bağlı değildir. Savcılık bu suçları öğrendiğinde kural olarak kendiliğinden soruşturma yapabilir.
Mala Zarar Verme Suçunda Uzlaştırma Var mı?
TCK m.151/1 kapsamındaki basit mala zarar verme suçu uzlaştırma kapsamındadır. Ceza soruşturması veya kovuşturması sırasında dosya uzlaştırma bürosuna gönderilebilir. Adalet Bakanlığının güncel listesinde TCK m.151/1, uzlaştırmaya tabi suçlar arasında gösterilmektedir. alternatifcozumler.adalet.gov.tr
Uzlaşma sağlanır ve kararlaştırılan yükümlülük yerine getirilirse dosyanın bulunduğu aşamaya göre kovuşturmaya yer olmadığı veya davanın düşmesi sonucu ortaya çıkabilir. Nitelikli mala zarar verme suçu ise kural olarak uzlaştırma kapsamında değildir.
Zararın Ödenmesi Cezayı Ortadan Kaldırır mı?
Zararın ödenmesi suçu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak TCK m.168’de düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir.
Failin pişmanlık göstererek mağdurun zararını tamamen gidermesi hâlinde:
- Kovuşturma başlamadan önce cezada üçte ikisine kadar,
- Kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce cezada yarısına kadar
indirim yapılabilir. Zarar yalnızca kısmen karşılanmışsa etkin pişmanlık indirimi için mağdurun rızası gerekir. mevzuat.adalet.gov.tr
Zararın karşılanması ile şikâyetten vazgeçme veya uzlaşma aynı hukuki işlem değildir. Her biri farklı sonuç doğurabilir.
Tamir Masrafı ve Tazminat İstenebilir mi?
Ceza soruşturmasından bağımsız olarak zarar gören kişi;
- Tamir bedelini,
- Değer kaybını,
- Kullanım mahrumiyeti zararını,
- Şartları varsa diğer maddi zararlarını
talep edebilir. Zararın sigorta tarafından karşılanması da failin ceza sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Servis faturaları, ekspertiz raporu, kamera görüntüsü, fotoğraf, tanık anlatımları, mesajlar ve olay yeri tutanakları zararın ve failin belirlenmesinde delil olarak kullanılabilir.
Başkasının arabasını çizmek, lastiklerini kesmek, camını kırmak veya eşyasını bilerek bozmak TCK m.151 kapsamında dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirebilir. Kamu malına zarar verme, aracı yakma ya da kamu hizmetini aksatma gibi durumlarda TCK m.152 uygulanarak daha ağır cezaya hükmedilebilir.
Suçun vasfı; malın niteliğine, kullanılan yönteme, failin kastına, zararın biçimine ve olayın diğer özelliklerine göre belirlenir.
Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olaylarda uygulanacak hükümler, dosyadaki delillere ve olayın özelliklerine göre değişebilir.
