Mahkeme huzurunda bilerek gerçeğe aykırı tanıklık yapmanın temel cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Ancak tanıklık, üç yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suça ilişkinse ceza iki yıldan dört yıla kadar hapis olarak uygulanır.

Yalan tanıklık nedeniyle masum kişinin tutuklanması, mahkûm edilmesi veya hakkında başka bir yaptırım uygulanması durumunda çok daha ağır cezalar gündeme gelebilir.

Yalan Tanıklık Suçu Nedir?

Yalan tanıklık; bir soruşturma veya dava kapsamında tanık sıfatıyla dinlenen kişinin, bildiği gerçeği bilerek değiştirmesi, gerçeğe aykırı bilgi vermesi ya da bildiği önemli bir hususu kasten gizlemesidir.

TCK m.272 ile korunan temel değer, adli makamların maddi gerçeğe ulaşması ve adaletin doğru şekilde işlemesidir. Bu nedenle yalan tanıklık, yalnızca hakkında yalan söylenen kişiye karşı değil, aynı zamanda adliyeye karşı işlenmiş bir suçtur.

Suçun oluşabilmesi için tanığın yanılması veya olayı hatırlamaması yeterli değildir. Tanığın gerçeği bildiği hâlde bilerek ve isteyerek gerçeğe aykırı beyanda bulunması gerekir.

TCK m.272’ye Göre Yalan Tanıklık Cezaları

Bu cezalar, 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte bulunan TCK m.272 hükümlerine dayanmaktadır. mevzuat.adalet.gov.tr

Mahkeme Huzurunda Yalan Söylemenin Cezası

TCK m.272/2’ye göre mahkeme huzurunda veya yemin ettirerek tanık dinlemeye kanunen yetkili kişi ya da kurul önünde gerçeğe aykırı tanıklık yapan kişi hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmedilir.

Bu hüküm;

• Ceza mahkemelerinde,
• Hukuk mahkemelerinde,
• Aile mahkemelerinde,
• İş mahkemelerinde,
• Ticaret mahkemelerinde,
• İdari veya adli nitelikte tanık dinleme yetkisi bulunan kurullar önünde

tanık sıfatıyla verilen gerçeğe aykırı beyanları kapsayabilir.

Davanın hukuk veya ceza davası olması, yalan tanıklığın suç niteliğini ortadan kaldırmaz.

Ağır Bir Suç Hakkında Yalan Tanıklık Yapılması

TCK m.272/3’e göre yalan tanıklık, kanunda üç yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suçun soruşturması veya kovuşturması kapsamında yapılmışsa ceza iki yıldan dört yıla kadar hapistir.

Bu hükümde tanıklığın yalnızca mahkeme aşamasında yapılması şart değildir. Üç yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçla ilgili soruşturma veya kovuşturma kapsamında yapılan yalan tanıklık yeterlidir.

Örneğin;

• Kasten öldürme,
• Cinsel saldırı,
• Çocuğun cinsel istismarı,
• Yağma,
• Nitelikli dolandırıcılık,
• Nitelikli hırsızlık,
• Uyuşturucu madde ticareti,
• Ağır yaralama

gibi yüksek ceza gerektiren suçlarla ilgili gerçeğe aykırı tanıklıkta TCK m.272/3 uygulanabilir.

Yemin Etmeden Yalan Söylemek Suç mu?

Mahkeme huzurunda tanık sıfatıyla dinlenen kişinin yemin etmemiş olması, tek başına yalan tanıklık suçunu ortadan kaldırmaz. TCK m.272/2, “mahkeme huzurunda” gerçeğe aykırı tanıklık yapılmasını ayrıca cezalandırmaktadır.

Bu nedenle kanun gereği yeminsiz dinlenen bir kişinin de mahkeme önünde tanık sıfatıyla bilerek yalan söylemesi suç oluşturabilir.

Ceza yargılamasında CMK m.53 uyarınca tanığa:

• Gerçeği söylemesinin önemi,
• Gerçeği söylememesi hâlinde yalan tanıklık suçundan cezalandırılacağı,
• Doğruyu söyleyeceği konusunda yemin edeceği

anlatılır. CMK m.54’e göre tanıklar kural olarak tanıklıktan önce ayrı ayrı yemin ederler. mevzuat.adalet.gov.tr

“Hatırlamıyorum” Demek Yalan Tanıklık Sayılır mı?

Bir kişinin gerçekten hatırlamadığı bir olay hakkında “hatırlamıyorum” demesi suç değildir. Zaman geçmesi, yaş, sağlık durumu, olayın karmaşıklığı veya algılama koşulları nedeniyle tanığın ayrıntıları karıştırması mümkündür.

Ancak tanık olayın ilgili bölümünü açıkça hatırladığı hâlde bir kişiyi korumak veya suçlamak amacıyla “görmedim”, “duymadım” ya da “hatırlamıyorum” diyorsa yalan tanıklık suçu oluşabilir.

Şu durumlar tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir:

• Tanığın önceki ifadesiyle mahkemedeki ifadesi arasında küçük farklılık bulunması,
• Tarih veya saat konusunda yanılması,
• Olayın önemsiz ayrıntılarını karıştırması,
• Uzun zaman önce meydana gelen olayı tam hatırlayamaması,
• Başka tanıklarla farklı anlatımda bulunması.

Gerçeğe aykırılığın kasten gerçekleştirildiği, kesin ve inandırıcı delillerle ortaya konulmalıdır.

Susmak veya Gerçeğin Bir Kısmını Gizlemek Suç Olur mu?

Tanık, bildiklerini doğru şekilde anlatmakla yükümlüdür. Tanığın olayın sonucunu etkileyebilecek önemli bir bilgiyi kasten gizlemesi, eksik anlatması veya gerçeği değiştirecek şekilde susması da yalan tanıklık kapsamında değerlendirilebilir.

Örneğin tanığın;

• Olayı gördüğü hâlde görmediğini söylemesi,
• Faili tanıdığı hâlde tanımadığını ileri sürmesi,
• Silahı gördüğü hâlde silah bulunmadığını söylemesi,
• Olay yerinde bulunan kişiyi bilerek gizlemesi,
• Kendisinin duymadığı sözleri duyduğunu iddia etmesi,
• Hiç gerçekleşmeyen bir olayı gerçekleşmiş gibi anlatması

suç oluşturabilir.

Bununla birlikte tanıklıktan çekinme hakkı bulunan kişinin bu hakkını kullanması yalan tanıklık değildir. Çekinme hakkı, gerçeğe aykırı beyanda bulunma değil, tanıklık yapmama hakkı verir.

Sanığın Mahkemede Yalan Söylemesi Yalan Tanıklık mıdır?

Şüpheli veya sanık, kendi dosyasında tanık değildir. Bu nedenle sanığın savunması sırasında gerçeğe aykırı beyanda bulunması, kural olarak TCK m.272’deki yalan tanıklık suçunu oluşturmaz.

Ancak sanığın savunma amacı dışında;

• Suçsuz olduğunu bildiği başka bir kişiye suç yüklemesi,
• Sahte delil hazırlaması,
• Başkasının kimlik bilgilerini kullanması,
• Suç delillerini gizlemesi veya değiştirmesi

hâlinde iftira, resmî veya özel belgede sahtecilik, başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması ya da suç delillerini yok etme suçları gündeme gelebilir.

Bir kişinin aynı dosyada hem sanık hem tanık gibi değerlendirilmesi mümkün değildir. Beyanın hangi sıfatla alındığı dikkatle belirlenmelidir.

Şikâyetçinin Gerçeğe Aykırı Beyanı Yalan Tanıklık mıdır?

Şikâyetçinin yalnızca şikâyet dilekçesinde gerçeğe aykırı iddiada bulunması doğrudan yalan tanıklık değildir. Belirli bir masum kişiye bilerek suç yüklenmişse TCK m.267’deki iftira suçu değerlendirilebilir.

Ancak şikâyetçi daha sonra mahkemede tanık sıfatıyla dinlenir ve bilerek gerçeğe aykırı tanıklık yaparsa TCK m.272 uygulanabilir.

Bu nedenle beyanın;

• Şikâyetçi,
• Mağdur,
• Şüpheli,
• Sanık,
• Davacı veya davalı,
• Tanık

sıfatlarından hangisiyle verildiği önemlidir.

Kollukta Verilen Her Yanlış İfade Yalan Tanıklık mıdır?

Hayır. Polis veya jandarma tarafından alınan her beyan otomatik olarak TCK m.272 kapsamında tanıklık sayılmaz.

TCK m.272/1’in uygulanabilmesi için beyanın, soruşturma kapsamında tanık dinlemeye kanunen yetkili kişi veya kurul önünde, tanık sıfatıyla verilmiş olması gerekir. Kollukta “bilgi sahibi” sıfatıyla alınan beyanın hukuki niteliği; beyanı alan makamın yetkisi, tutanağın içeriği ve kişinin hangi sıfatla dinlendiği dikkate alınarak belirlenir.

Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme önünde usulüne uygun biçimde tanık sıfatıyla verilen beyanlar TCK m.272’nin temel uygulama alanını oluşturur.

Yalan Tanıklık Nedeniyle Koruma Tedbiri Uygulanırsa

TCK m.272/4’e göre, aleyhine yalan tanıklık yapılan kişi hakkında gözaltı ve tutuklama dışında başka bir koruma tedbiri uygulanmışsa temel ceza yarı oranında artırılır.

Bu artırımın uygulanabilmesi için kişinin isnat edilen fiili işlemediği gerekçesiyle:

• Beraat etmesi veya
• Hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi

gerekir.

Koruma tedbirlerine örnek olarak şunlar gösterilebilir:

• Adli kontrol,
• Konutu terk etmeme,
• Yurt dışına çıkış yasağı,
• Arama,
• El koyma,
• İletişimin denetlenmesi,
• Malvarlığına el koyma,
• Belirli yerlere başvurma yükümlülüğü.

Masum Kişi Gözaltına Alınır veya Tutuklanırsa

Yalan tanıklık nedeniyle masum kişinin gözaltına alınması veya tutuklanması ve sonrasında işlemediği fiil nedeniyle beraat ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi hâlinde yalan tanıklık yapan kişi ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak sorumlu tutulabilir.

Burada yalnızca yalan tanıklık cezası değil, haksız gözaltı veya tutuklamanın meydana gelmesindeki nedensellik bağı da değerlendirilir.

Masum Kişi Mahkûm Edilirse Ceza Ne Olur?

Yalan tanıklık sonucunda masum kişinin ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasına mahkûm edilmesi hâlinde yalan tanıklık yapan kişi hakkında 20 yıldan 30 yıla kadar hapis cezasına hükmedilir.

Mahkûm olunan hapis cezasının infazına başlanması hâlinde TCK m.272/7 uyarınca belirlenen ceza ayrıca yarı oranında artırılır.

Yalan tanıklık nedeniyle masum kişi hakkında hapis cezası dışında adli veya idari bir yaptırım uygulanmışsa yalan tanıklık yapan kişi üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

Bu ağır hükümlerin uygulanabilmesi için yalan tanıklık ile yaptırım arasında hukuki ve fiilî nedensellik bağının bulunması gerekir.

Akrabasını Korumak İçin Yalan Tanıklık Yapılırsa

TCK m.273’e göre kişinin;

• Kendisinin,
• Üstsoyunun,
• Altsoyunun,
• Eşinin,
• Kardeşinin

soruşturma veya kovuşturmaya uğramasına neden olabilecek bir konuda yalan tanıklık yapması hâlinde cezada indirim yapılabilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir.

Aynı şekilde tanıklıktan çekinme hakkı bulunduğu hâlde bu hak kendisine hatırlatılmadan gerçeğe aykırı tanıklık yapan kişi hakkında da indirim yapılması veya ceza verilmemesi mümkündür.

Ancak bu bir otomatik cezasızlık değildir. Mahkeme somut olayın özelliklerine göre değerlendirme yapar.

Ayrıca TCK m.273/2 uyarınca bu özel hüküm, özel hukuk uyuşmazlıklarında yapılan yalan tanıklıklarda uygulanmaz. Örneğin alacak, boşanma, tazminat veya tapu davasında akrabayı korumak amacıyla yalan tanıklık yapılması hâlinde TCK m.273/1’deki cezasızlık veya indirim imkânından yararlanılamaz. mevzuat.adalet.gov.tr

Yalan Tanıklıktan Dönülürse Ceza Verilir mi?

TCK m.274, yalan tanıklık suçunda etkin pişmanlığı düzenlemektedir.

Tanığın yalnızca “önceki ifademden vazgeçiyorum” demesi yeterli değildir. Gerçeğe aykırı anlatımını düzeltmesi ve bildiği gerçeği açıkça anlatması gerekir.

Etkin pişmanlığın uygulanabilmesi için gerçeğin kanunda belirtilen aşamalarda açıklanması ve bu açıklamanın yargılamanın maddi gerçeğe ulaşmasına elverişli olması gerekir.

Yalan Tanıklık Nasıl İspatlanır?

Yalan tanıklığın ispatında başlıca şu deliller incelenir:

• Duruşma tutanakları,
• Sesli ve görüntülü duruşma kayıtları,
• Tanığın soruşturma ve mahkeme ifadeleri,
• Kamera görüntüleri,
• Telefon ve konum kayıtları,
• Mesajlar ve dijital yazışmalar,
• Resmî kurum kayıtları,
• Sağlık raporları,
• Diğer tanıkların anlatımları,
• Bilirkişi incelemeleri,
• Olayın fiziksel koşullarına ilişkin keşif ve tespitler,
• Tanığa menfaat sağlandığını gösteren ödeme kayıtları.

Tanığın farklı aşamalarda çelişkili ifadeler vermesi önemli bir belirti olabilir; ancak her çelişki yalan tanıklık anlamına gelmez. Mahkûmiyet için hangi beyanın neden gerçeğe aykırı olduğu ve tanığın bunu bilerek söylediği somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Tanığa Para Vererek Yalan Söyletmenin Cezası

Bir kişiyi para, tehdit, baskı veya vaat yoluyla yalan tanıklık yapmaya yönlendiren kişi, fiilin özelliklerine göre TCK m.38 kapsamında yalan tanıklık suçuna azmettiren olarak sorumlu tutulabilir.

Baskı veya tehdit kullanılmışsa ayrıca tehdit, cebir ya da yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs hükümleri değerlendirilebilir. Yalan tanıklık yapan tanığın kendi ceza sorumluluğu da devam eder.

Yalan Tanıklık Şikâyete Bağlı mı?

Yalan tanıklık suçu şikâyete bağlı değildir. Mahkeme veya Cumhuriyet savcılığı gerçeğe aykırı tanıklık şüphesini öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatabilir.

Bu nedenle:

• Şikâyetten vazgeçme soruşturmayı sona erdirmez.
• Tarafların anlaşması kamu davasını düşürmez.
• Suç uzlaştırma kapsamında değildir.
• Temel şekline ilişkin yargılama genel olarak asliye ceza mahkemesinde yapılır.

Hukuk mahkemesinde hâkim, tanığın yalan söylediğine veya menfaat karşılığında tanıklık yaptığına ilişkin yeterli delil ya da belirti elde ederse HMK m.264 uyarınca tutanak düzenleyerek Cumhuriyet başsavcılığına gönderir. mevzuat.adalet.gov.tr

Yalan Tanıklık Kesinleşmiş Davayı Etkiler mi?

Yalan tanıklığın verilen hükme esaslı biçimde etki ettiğinin sonradan ortaya çıkması, koşulları varsa ceza yargılamasında CMK m.311 veya hukuk yargılamasında HMK m.375 kapsamında yargılamanın yenilenmesi sebebi olabilir.

Ancak yalan tanıklık soruşturmasının başlaması, önceki kararın kendiliğinden ortadan kalkması anlamına gelmez. İlgili mahkemeden yargılamanın yenilenmesi istenmesi ve kanundaki koşulların gerçekleşmesi gerekir.

Antalya’da 2016–2025 Dönemine İlişkin Durum

Antalya’ya ait kamuya açık adli faaliyet raporlarında TCK m.272 kapsamındaki yalan tanıklık dosyalarının yıllık olay, soruşturma, dava veya mahkûmiyet sayıları düzenli ve ayrı bir istatistik serisi olarak yayımlanmamaktadır.

2016–2025 dönemindeki faaliyet raporlarının bir bölümünde TCK m.272, ceza dairelerinin görev kapsamındaki suçlar arasında gösterilmektedir. Ancak bu listeler, Antalya’da o yıl kaç yalan tanıklık olayı yaşandığını göstermemektedir.

Bu nedenle genel ceza dosyası sayılarının yalan tanıklık verisi olarak sunulması veya Antalya’da suçun arttığı ya da azaldığı yönünde kesin bir sonuç çıkarılması mümkün değildir. Mevcut kamu raporları, suçun Antalya adli yargı ve istinaf görev alanında incelendiğini doğrulamakta; fakat son on yıllık sayısal eğilimi ölçmeye yeterli veri sunmamaktadır. rayp.adalet.gov.tr

Mahkemede bilerek yalan tanıklık yapmanın temel cezası TCK m.272/2 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Tanıklık, üç yıldan fazla hapis gerektiren bir suçla ilgiliyse ceza iki yıldan dört yıla kadar hapis olur.

Yalan tanıklık sonucunda masum kişinin koruma tedbirine maruz kalması, tutuklanması, mahkûm edilmesi veya hakkında adli ya da idari yaptırım uygulanması durumunda ceza ağırlaşır. En ağır durumda ceza 20 yıldan 30 yıla kadar hapse ulaşabilir.

Unutma, yanlış hatırlama veya önemsiz anlatım farklılıkları tek başına yalan tanıklık oluşturmaz. Tanığın gerçeği bildiği hâlde kasten değiştirdiğinin kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlanması gerekir.

Bu metin genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir. Somut olayın sonucu; tanığın sıfatı, beyanın verildiği makam, ilgili suçun cezası, yalanın yargılamaya etkisi ve mevcut delillere göre belirlenir.