Önce Hakaret Eden Kişiye Küfürle Karşılık Vermek Suç mu?

Küfür edene Küfürle Karşılık Vermek Suç mu?

Kısa cevap: Evet. Bir kişinin önce hakaret etmiş olması, ona küfürle karşılık vermeyi kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Karşılık olarak söylenen sözler de TCK m.125 anlamında hakaret oluşturabilir. Ancak olay karşılıklı hakaret niteliğindeyse TCK m.129/3 gereğince taraflardan birinin veya her ikisinin cezası indirilebilir ya da ceza verilmesinden tamamen vazgeçilebilir.

Dolayısıyla “Önce o küfür etti, benim karşılık vermem suç değildir” düşüncesi hukuken tam olarak doğru değildir. Doğru ifade şudur: Karşılık veren kişinin fiili suç oluşturabilir; fakat olayın özelliklerine göre cezasızlık veya ceza indirimi gündeme gelebilir.

Hakaret Suçunun Temel Cezası

TCK m.125’e göre bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle kişinin saygınlığına saldırmak hakaret suçunu oluşturur.

Hakaret suçunun temel şeklinin cezası:

• Üç aydan iki yıla kadar hapis cezası veya
• Adli para cezasıdır.

Hakaretin mesaj, WhatsApp, SMS, e-posta, sosyal medya mesajı, ses kaydı veya görüntülü ileti yoluyla doğrudan mağdura gönderilmesi hâlinde de aynı temel ceza uygulanır. Hakaret alenen işlenirse ceza altıda biri oranında artırılır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret edilmesi gibi nitelikli hâllerde cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. mevzuat.adalet.gov.tr

TCK m.129 Karşılıklı Hakareti Nasıl Düzenliyor?

TCK m.129 üç farklı durumu düzenlemektedir:

Haksız Bir Fiile Tepki Olarak Hakaret

Hakaret, karşı tarafın gerçekleştirdiği haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse verilecek ceza üçte birine kadar indirilebilir. Mahkeme, olayın özelliklerine göre ceza vermekten de vazgeçebilir.

Buradaki haksız fiilin mutlaka suç oluşturması gerekmez. Ancak hukuka aykırı, kişiyi öfkelendirebilecek ve hakaretle arasında makul bir tepki bağlantısı kurulabilecek nitelikte olması gerekir.

Kasten Yaralamaya Tepki Olarak Hakaret

Bir kişi kendisini kasten yaralayan kişiye olayın etkisi altında hakaret etmişse TCK m.129/2 gereğince hakaret eden kişiye ceza verilmez.

Örneğin bir kişinin tokat atılması veya darbedilmesi üzerine saldırgana hakaret etmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Bunun için hakaretin kasten yaralama eylemine tepki olarak söylenmesi gerekir.

Karşılıklı Hakaret

TCK m.129/3’e göre hakaret suçunun karşılıklı işlenmesi hâlinde mahkeme, olayın niteliğini değerlendirerek:

• Her iki tarafın cezasını üçte birine kadar indirebilir.
• Yalnızca bir tarafın cezasını indirebilir.
• Her iki taraf hakkında ceza verilmesinden vazgeçebilir.
• Yalnızca bir taraf hakkında ceza vermekten vazgeçebilir.
• Koşulları oluşmamışsa her iki tarafın da cezalandırılmasına karar verebilir.

Bu düzenleme otomatik bir cezasızlık hükmü değildir. Sonuç, olayın başlangıcı, kullanılan sözlerin ağırlığı, tarafların davranışları, zaman aralığı ve mevcut delillere göre belirlenir. mevzuat.adalet.gov.tr

“Önce O Hakaret Etti” Demek Tek Başına Yeterli mi?

Hayır. İlk hakareti karşı tarafın gerçekleştirdiğinin delillerle ortaya konulması gerekir. Mahkeme özellikle şu konuları araştırır:

• Tartışmayı ve hakareti hangi tarafın başlattığı,
• Tarafların tam olarak hangi sözleri söylediği,
• Sözlerin hakaret mi yoksa kaba ve rahatsız edici hitap mı olduğu,
• Hakaretler arasında zaman ve olay bağlantısı bulunup bulunmadığı,
• Karşılık veren kişinin tepkisinin ilk hakaretle bağlantılı olup olmadığı,
• Tarafların birbirlerinin sözlerini duyup duymadığı,
• Mesajların veya görüntülerin bütünlüğü,
• Tanıkların olayı doğrudan görüp görmediği.

Yargıtay uygulamasında her kaba, kırıcı veya nezaketsiz söz hakaret kabul edilmemektedir. Sözün kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırabilecek ağırlıkta olması gerekir. Öncelikle her iki tarafın kullandığı sözlerin ayrı ayrı hakaret oluşturup oluşturmadığı belirlenir; bundan sonra TCK m.129 değerlendirilir. mevzuat.adalet.gov.tr

Aradan Zaman Geçtikten Sonra Edilen Küfür Karşılıklı Hakaret Sayılır mı?

Hakaretlerin aynı saniyede söylenmesi zorunlu değildir. Ancak ikinci hakaretin ilk hakarete tepki niteliğini koruması gerekir.

Tartışma bittikten saatler veya günler sonra planlı şekilde mesaj gönderilmesi, sosyal medyada paylaşım yapılması ya da üçüncü kişilerin yanında küfür edilmesi durumunda tepki bağlantısının kabul edilmesi zorlaşabilir. Böyle bir olay, önceki hakaretten bağımsız yeni bir hakaret suçu olarak değerlendirilebilir.

Buna karşılık devam eden bir mesajlaşma veya kesintisiz tartışma içerisinde verilen karşılıklar, diğer koşullar da mevcutsa karşılıklı hakaret kapsamında incelenebilir.

Hakarete Küfürle Karşılık Vermek Meşru Savunma mıdır?

Kural olarak hayır. Meşru savunma, devam eden haksız saldırının saldırıyla orantılı şekilde uzaklaştırılmasını ifade eder. Küfürle karşılık vermek genellikle kişinin onuruna yönelik saldırıyı önleyen bir savunma hareketi değil, yeni bir hakaret fiilidir.

Bu nedenle karşılıklı küfür olaylarında esas uygulanması gereken özel hüküm TCK m.129’dur. TCK m.29’daki genel haksız tahrik hükmünden önce hakaret suçuna özgü TCK m.129 değerlendirilmelidir.

Karşılıklı Hakarette Hangi Deliller Önemlidir?

Karşılıklı hakaret iddiasında tartışmanın yalnızca bir bölümünü değil, tamamını gösteren deliller önem taşır. Başlıca deliller şunlardır:

• WhatsApp, SMS ve sosyal medya yazışmalarının tamamı,
• Mesajların tarih ve saat bilgileri,
• Kullanıcı adı ve hesap bilgileri,
• Doğrudan olayı gören veya duyan tanıklar,
• İş yeri veya apartman kamera kayıtları,
• Hukuka uygun şekilde elde edilmiş ses ve görüntü kayıtları,
• Kolluk tutanakları,
• Tarafların soruşturma ve duruşma beyanları.

Yalnızca karşı tarafın küfrettiği bölümün ekran görüntüsünü sunup kişinin kendi gönderdiği mesajları silmesi, olayın bağlamının anlaşılmasını engelleyebilir. Mesajların kesilmeden, tarih ve saat bilgileriyle birlikte korunması daha sağlıklı bir değerlendirme yapılmasını sağlar.

Gizlice alınan ses kayıtlarının hukuka uygunluğu ise olayın şartlarına göre ayrıca değerlendirilir. Her gizli kayıt kendiliğinden hukuka uygun delil değildir.

Şikâyet Süresi Ne Kadardır?

Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret dışındaki hakaret suçları kural olarak şikâyete bağlıdır. Şikâyet hakkı bulunan kişinin hem fiili hem de faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir.

Güncel düzenleme uyarınca şikâyete bağlı hakaret suçlarında şikâyet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her durumda iki yılı geçemez. Bu nedenle failin sonradan öğrenildiği gerekçesiyle olay tarihinden itibaren sınırsız şekilde şikâyet hakkı doğmaz. mevzuat.adalet.gov.tr

Hakaretin işleniş biçimine göre uzlaştırma veya önödeme hükümleri gündeme gelebilir. Özellikle sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenen bazı hakaret biçimleri 2024 yılında yapılan değişiklikle önödeme kapsamına alınmıştır. Somut olayın tarihi ve uygulanan TCK m.125 fıkrası usul yönünden önemlidir. resmigazete.gov.tr

Antalya’da Karşılıklı Hakaret Olaylarının 2016–2025 Durumu

Verilerin Kapsamı ve Sınırı

Antalya bakımından önemli bir istatistik sınırlaması bulunmaktadır: Kamuya açık adalet istatistiklerinde TCK m.129 kapsamında karşılıklı hakaret olayları ayrı bir suç veya karar türü olarak il düzeyinde düzenli biçimde yayımlanmamaktadır.

Adalet Bakanlığının genel istatistiklerinde TCK m.125–131 çoğunlukla “şerefe karşı suçlar” grubu içinde değerlendirilmektedir. Antalya Adliyesi faaliyet raporlarında ise mahkeme bazında “hakaret” ve “sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle hakaret” davalarının ortalama bitirilme süreleri yer almakta; bunların kaçında TCK m.129 uygulandığı açıklanmamaktadır.

Bu nedenle Antalya’da son on yılda kaç karşılıklı hakaret olayı yaşandığı, kaç kişiye ceza indirimi uygulandığı veya kaç kişi hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı verildiği mevcut kamuya açık verilerden kesin olarak hesaplanamaz. Aksi yönde kesin bir sayı vermek bilimsel ve hukuki açıdan güvenilir olmayacaktır.

On Yıllık Veri Görünümü

Antalya faaliyet raporları Antalya merkez ile Kemer ve Korkuteli adliyelerini kapsamakta; bütün Antalya ilçelerinin tek ve eksiksiz il toplamı niteliğinde bulunmamaktadır. Bu coğrafi kapsam da değerlendirme yapılırken dikkate alınmalıdır. rayp.adalet.gov.tr

Antalya Mahkemelerindeki Sayısal Göstergeler

Faaliyet raporlarındaki mahkeme bazlı örnekler şöyledir:

• 2019 yılında bazı asliye ceza mahkemelerinde hakaret dosyalarının ortalama bitirilme süreleri 292–307 gün; ileti yoluyla hakaret dosyalarında 229–263 gün olarak bildirilmiştir.
• 2020 yılı raporundaki bazı mahkemelerde hakaret için 217–239 gün, ileti yoluyla hakaret için 191–200 gün ortalamaları görülmektedir.
• 2021 yılında incelenen bazı mahkemelerde hakaret dosyaları 272–290 gün, ileti yoluyla hakaret dosyaları 241 gün civarında sonuçlandırılmıştır. rayp.adalet.gov.tr
• 2022 yılında Antalya 20. Asliye Ceza Mahkemesinde hakaret dosyaları için 281 gün, ileti yoluyla hakaret için 121 gün; 28. Asliye Ceza Mahkemesinde sırasıyla 364 ve 305 gün bildirilmiştir.
• 2023 yılında bazı mahkemelerde hakaret dosyalarının ortalama bitirilme süreleri 271–308 gün, ileti yoluyla hakaret dosyalarının süreleri 141–196 gün arasında görünmektedir. rayp.adalet.gov.tr
• 2024 yılında bazı mahkemelerde hakaret davaları için 255–280 gün, ileti yoluyla hakaret için 154–200 gün ortalamaları yer almaktadır.
• 2025 yılında Antalya 10. Asliye Ceza Mahkemesi bakımından hakaret dosyalarında 268 gün, ileti yoluyla hakaret dosyalarında 244 gün ortalama bildirilmiştir. rayp.adalet.gov.tr

Bu rakamlar olay veya dava sayısı değildir; mahkemelerin ortalama dosya bitirme süreleridir. Mahkemeler arasında görev dağılımı, dosyanın niteliği, delillerin toplanması, tanık sayısı ve iş yükü farklı olduğundan bu sürelerden doğrudan “hakaret olayları arttı” veya “azaldı” sonucu çıkarılamaz.

Antalya Verilerinden Çıkarılabilecek Hukuki Sonuç

Eldeki resmî veriler, hakaret ve ileti yoluyla hakaret suçlarının Antalya asliye ceza mahkemelerinde düzenli olarak görülen suç türleri arasında bulunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte:

• TCK m.129 uygulanan dosya sayısı açıklanmamaktadır.
• Karşılıklı hakaret ile tek taraflı hakaret ayrımı yapılmamaktadır.
• Mahkûmiyet, beraat ve ceza verilmesine yer olmadığı kararları TCK m.129 özelinde ayrıştırılmamaktadır.
• Antalya’nın tamamını kapsayan kesintisiz 2016–2025 il serisi bulunmamaktadır.

Dolayısıyla Antalya için hukuken güvenilir sonuç şudur: Karşılıklı hakaret dosyaları genel hakaret dosyaları içinde yer almakta; ancak mevcut resmî açık veriler, bunların sayısını ve sonuçlarını ayrı olarak ölçmeye yeterli değildir.

Önce hakaret eden kişiye küfürle karşılık vermek de hakaret suçu oluşturabilir. İlk hakaret, karşılık veren kişiye sınırsız bir küfür hakkı tanımaz. Bununla birlikte TCK m.129/3, karşılıklı hakaret olaylarında mahkemeye ceza indirimi yapma veya ceza vermekten vazgeçme yetkisi tanımaktadır.

Sonucun belirlenmesinde kimin başladığı kadar kullanılan sözlerin niteliği, olayın bütünlüğü, tepkinin zamanı ve deliller önemlidir. Mahkeme ceza vermekten vazgeçerse verilecek hüküm, CMK m.223/4-c kapsamında “ceza verilmesine yer olmadığı” kararıdır.

Antalya’ya ilişkin kamuya açık raporlar hakaret davalarının yargısal iş yükü içinde önemli bir yer tuttuğunu göstermekle birlikte, TCK m.129 kapsamındaki karşılıklı hakaret olaylarının son on yıllık kesin sayısını ortaya koymamaktadır.

Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayda kullanılacak sözlerin niteliği, suç tarihi, deliller ve uygulanacak muhakeme hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.