Birine Küfür Etmenin Cezası Nedir? Hakaret Davası Nasıl Açılır?

Bir kişiye küfür etmek, sövmek veya onun onurunu, şerefini ve toplum içindeki saygınlığını zedeleyebilecek somut bir fiil isnat etmek, Türk Ceza Kanunu kapsamında hakaret suçunu oluşturabilir. Hakaret suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde düzenlenmiştir.

Hakaret suçu hangi durumlarda oluşur?

TCK m.125’e göre hakaret suçu iki farklı şekilde işlenebilir:

• Bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını zedeleyebilecek somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi,
• Bir kişiye sövmek suretiyle onur, şeref ve saygınlığına saldırılması.

Her kaba, nezaketsiz veya rahatsız edici söz kendiliğinden hakaret suçu oluşturmaz. Kullanılan ifadenin anlamı, kime yöneltildiği, söylendiği ortam ve olayın bütünü birlikte değerlendirilir.

Hakaret doğrudan kişinin yüzüne karşı işlenebileceği gibi telefon, WhatsApp, SMS, e-posta veya sosyal medya mesajı yoluyla da işlenebilir. TCK m.125/2 uyarınca fiilin sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle gerçekleştirilmesi de huzurda hakaret gibi cezalandırılır.

Hakaret mağdurun bulunmadığı bir ortamda işlenmişse, yani kişinin arkasından söylenmişse, suçun cezalandırılabilmesi için sözlerin en az üç kişiyle paylaşılmış olması gerekir.

Küfür ve hakaret suçunun cezası nedir?

Hakaret suçunun temel şekli için TCK m.125/1’de öngörülen ceza:

Üç aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezasıdır.

Hapis cezası ile adli para cezası birlikte değil, birbirine alternatif olarak düzenlenmiştir. Somut olayın özelliklerine göre hangi yaptırımın uygulanacağına mahkeme karar verir.

Hakaretin;

• Kamu görevlisine görevinden dolayı,
• Kişinin dinî, siyasi, sosyal veya felsefi inanç ve düşüncelerini açıklaması ya da değiştirmesi nedeniyle,
• Kişinin mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranması nedeniyle,
• Kişinin kutsal saydığı değerlerden söz edilerek

işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir yıldan az olamaz.

TCK m.125/4’e göre hakaretin alenen işlenmesi durumunda ceza altıda bir oranında artırılır. Herkese açık bir sosyal medya paylaşımı veya kalabalık bir ortamda söylenen sözler, olayın özelliklerine göre aleniyet bakımından değerlendirilebilir.

Hakaret suçu şikâyete bağlı mıdır?

TCK m.131’e göre kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakaret dışında kalan hakaret suçlarının soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır.

TCK m.73 uyarınca şikâyet süresi, mağdurun hem hakaret fiilini hem de fiili gerçekleştiren kişiyi öğrendiği tarihten itibaren altı aydır. Fail bilinmiyorsa süre, failin kimliğinin öğrenilmesiyle başlar. Bu sürenin geçirilmesi hâlinde şikâyete bağlı hakaret suçu hakkında kural olarak soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Kamu görevlisine görevi nedeniyle hakaret edilmesi hâlinde ise TCK m.131 gereğince mağdurun şikâyeti aranmaz.

Hakaret davası nasıl açılır?

Hakarete uğrayan kişi doğrudan ceza mahkemesinde dava açmaz. Öncelikle suç hakkında ihbar veya şikâyette bulunulur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 158. maddesine göre şikâyet:

• Cumhuriyet Başsavcılığına,
• Polis veya jandarma birimlerine

yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir. Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan bildirimler de ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.

Şikâyet dilekçesinde olayın tarihi, yeri, kullanılan sözler, hakaretin hangi ortamda gerçekleştirildiği, şüphelinin bilinen kimlik bilgileri ve mevcut deliller açıkça anlatılmalıdır.

Cumhuriyet savcısı soruşturma sonunda yeterli şüphe bulunduğu kanaatine ulaşırsa CMK m.170 uyarınca iddianame düzenler. İddianamenin mahkeme tarafından kabul edilmesiyle kamu davası açılmış olur. Yeterli şüphe bulunmadığında ise CMK m.172 kapsamında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilebilir.

Hakaret şikâyetinde hangi deliller kullanılabilir?

Hakaret suçunun ispatında olayın gerçekleşme biçimine göre şu deliller değerlendirilebilir:

• WhatsApp ve SMS mesajları,
• Sosyal medya paylaşımları ve yorumları,
• E-posta içerikleri,
• Paylaşım bağlantısı, kullanıcı adı, tarih ve saat bilgileri,
• Hukuka uygun şekilde elde edilmiş görüntü ve ses kayıtları,
• Tanık anlatımları,
• Kolluk tarafından düzenlenen tutanaklar.

Ekran görüntülerinin yanında mesajların veya paylaşımların orijinal hâlinin korunması önemlidir. Hukuka aykırı şekilde ses veya görüntü kaydedilmesi, TCK m.133 ve m.134 kapsamında ayrıca hukuki sorumluluk doğurabileceğinden delil elde edilirken özel hayatın ve haberleşmenin gizliliğine ilişkin hükümlere dikkat edilmelidir.

Hakaret nedeniyle tazminat istenebilir mi?

Hakaret fiili kişinin kişilik haklarına zarar vermişse, ceza soruşturmasından ayrı olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi kapsamında manevi tazminat talep edilmesi gündeme gelebilir. Ceza şikâyeti ile manevi tazminat davası farklı hukuki süreçlerdir.

Bir sözün hakaret sayılıp sayılmayacağı yalnızca kullanılan kelimeye bakılarak belirlenmez. Sözün anlamı, yöneltildiği kişi, olayın geçtiği ortam, söyleyiş biçimi ve mevcut deliller birlikte değerlendirilir. Somut olayın koşulları uygulanacak kanun maddesini ve hukuki sonucu değiştirebilir.